Registan Meydanı nedir?
Registan, Semerkant'ın merkezinde üç anıtsal medresenin çevrelediği tarihî meydandır. Batıda Uluğ Bey Medresesi (1417–1420), doğuda onun karşısına yapılan Şirdar Medresesi (1619–1636), kuzeyde Tillakârî Medresesi (1646–1660) yer alır.
Neden önemli?
Adı "kumluk yer" anlamına gelen Registan, Mâverâünnehir şehirlerinde merkezî meydanlara verilen bir addı. Özbekistan resmî turizm portalına göre Timur döneminde şehrin ana ticaret alanıydı; Uluğ Bey döneminde resmî bir nitelik kazandı. TDV İslâm Ansiklopedisi de Uluğ Bey Medresesi'nin yapıldığı dönemde meydanın pazar yeri olarak kullanıldığını kaydeder.
UNESCO, Registan'daki medreseleri Semerkant'ın başlıca anıtları arasında sayar ve Registan'ın Akdeniz'den Hindistan'a kadar geniş bir bölgede İslam mimarisinin gelişiminde belirleyici rol oynadığını vurgular. İki cephenin karşılıklı konumlandığı düzen, Orta Asya'da "koş" (çift) medrese kompozisyonunun tanınmış bir örneğidir.
Tarihi
14. yüzyıl sonu
Timur döneminde meydan şehrin başlıca ticaret alanıdır.
1417–1420
Uluğ Bey, meydanın batı yakasında kendi adını taşıyan medreseyi yaptırır.
1619–1636
Uluğ Bey'in hankahının yerine, karşısına Şirdar Medresesi inşa edilir.
1646–1660
Kuzey yakaya Tillakârî Medresesi yapılır ve meydan bugünkü üç yapılı görünümüne kavuşur.
20. yüzyıl
Medreseler depremler ve bakımsızlıktan gördükleri hasarın ardından kapsamlı restorasyonlardan geçer.
2001
Registan, "Semerkant – Kültürlerin Kavşağı" adıyla UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınan alanın parçası olur.
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Üç medresenin avlularını gezmek için en az bir saat ayırın; Gûr-i Emîr ve Bibi Hanım Camii yürüme mesafesindedir.
Ziyaret adabı
- Özbekistan resmî turizm portalı, dinî mekânları ziyaret eden kadınların omuz, sırt ve bacaklarını örtmesini önerir. Camilerde erkeklerin de uzun kıyafet tercih etmesi uygun olur.
Galeri
Konum ve yakındaki yerler
39.65470, 66.97560 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
MedreseSemerkant50 m
Şirdar Medresesi
Registan'daki Şirdar Medresesi, 1619–1636'da Uluğ Bey Medresesi örnek alınarak yapılan ve taç kapısındaki kaplan-güneş panosuyla tanınan medresedir.
MedreseSemerkant100 m
Uluğ Bey Medresesi
Registan'daki Uluğ Bey Medresesi, 1417–1420'de Timur'un torunu Uluğ Bey'in yaptırdığı, dinî ilimlerle birlikte matematik ve astronominin okutulduğu medresedir.
MedreseSemerkant150 m
Tillakârî Medresesi
Registan'ın kuzey yakasını kapatan Tillakârî Medresesi, 1646–1660'ta Timurlu tarzında inşa edilen ve meydanı tamamlayan üçüncü medresedir.
CamiSemerkant750 m
Bibi Hanım Camii
Bibi Hanım Camii, Timur'un Hindistan seferi dönüşü 1399'da başlattığı, 167 × 109 metrelik ölçüleriyle Orta Asya'nın en büyük camilerinden olan cuma camisidir.
TürbeSemerkant900 m
İmam Mâtürîdî Türbesi
İmam Mâtürîdî Türbesi, Mâtürîdiyye kelâm ekolünün kurucusunun Semerkant'taki Çâkerdîze mezarlığında bulunan kabri üzerine 2000'de yapılan türbedir.
TürbeSemerkant900 m
Gûr-i Emîr Türbesi
Gûr-i Emîr, Timur'un ve Timurlu hanedanının önde gelen üyelerinin Semerkant'taki türbesi; yivli mavi kubbesiyle şehrin simgelerindendir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 5 gün (Şehrisebz'siz 4 gün)
Semerkant · Şehrisebz · Buhara
Semerkant–Buhara İslam Medeniyeti Rotası
Beş günde Semerkant, Şehrisebz ve Buhara: Timurlu anıtları, İmam Buhârî ve Mâtürîdî türbeleri, Sâmânî ve Karahanlı yapıları, Bahâeddîn Nakşibend Külliyesi.
- Durak
- 23
- Mesafe
- ~356 km
- Ulaşım
- Şehir içinde yürüyüş ve taksi; Semerkant–Şehrisebz ve Semerkant–Buhara arasında karayolu veya tren (güncel sefer bilgisini resmî kaynaklardan kontrol edin)
- 1 gün
Semerkant
Semerkant'ta 1 Gün
Semerkant'ta bir günde Gûr-i Emîr, Registan, İmam Mâtürîdî Türbesi, Bibi Hanım Camii, Şâh-ı Zinde, Afrasiyab ve Uluğ Bey Rasathanesi.
- Durak
- 7
- Mesafe
- ~6,0 km
- Ulaşım
- Yürüyüş + taksi
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Registan Square (Uzbekistan Travel)
Özbekistan Ulusal Turizm Bilgi Merkezi — Uzbekistan Travel · Resmî turizm kurumu · İngilizce · uzbekistan.travel · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 2Semerkant (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3Uluğ Bey Medresesi (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 4Şîrdâr Medresesi (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 5Samarkand – Crossroad of Cultures (UNESCO Dünya Mirası Merkezi)
UNESCO World Heritage Centre · UNESCO · İngilizce · whc.unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Bernard Gagnon · CC0 · Wikimedia Commons
Semerkant'ta keşfetmeye devam edin
TürbeSemerkant
İmam Buhârî Külliyesi
İmam Buhârî Külliyesi, Sahîh-i Buhârî müellifinin Semerkant yakınındaki Hartenk köyündeki kabri çevresinde kurulan, 2026'da genişletilen ziyaret merkezidir.
TürbeSemerkant
Şâh-ı Zinde
Şâh-ı Zinde, Afrasiyab'ın yamacında Kusem b. Abbas'a nispet edilen türbenin çevresinde 11.–19. yüzyıllarda oluşan çinili türbeler sokağıdır.
Bilim MirasıSemerkant
Uluğ Bey Rasathanesi
Uluğ Bey Rasathanesi, 1420'lerde Semerkant'ta kurulan ve Zîc-i Uluğ Bey'deki yıldız kataloğunun hazırlandığı ortaçağın en önemli gözlemevlerinden biridir.
Arkeolojik AlanSemerkant
Afrasiyab Ören Yeri
Afrasiyab, MÖ 7. yüzyılda kurulan ve 1220'de Moğollarca yıkılan eski Semerkant'ın kalıntılarının bulunduğu, müzesiyle birlikte gezilen ören yeridir.