Gûr-i Emîr Türbesi nedir?
Gûr-i Emîr, Semerkant'ta Timur'un ve torunlarının defnedildiği türbe ile ona bağlı külliyedir. İnşaatı 1399'da Timur'un torunu Muhammed Sultan Mirza'nın medrese ve hankahıyla başlamış, 1404–1405'te türbe eklenmiş; Timur'un ölümünden sonra hanedanın aile türbesi olmuştur.
Neden önemli?
TDV İslâm Ansiklopedisi Gûr-i Emîr'i Timurlu mimarisinin en önemli eserlerinden ve İslam türbe mimarisinin başta gelen örneklerinden biri olarak tanımlar. Dıştan sekizgen, içten kare planlı türbenin dış kubbesi 37 metre yüksekliğe ulaşır. UNESCO, Semerkant'taki Timurlu ustaların eserlerinin Safevî İran'ı ve Bâbürlü Hindistan'ı da etkilediğini belirtir.
Türbede Timur'un koyu yeşil yeşimden (nefrit) lahdi ile Timurlu hanedanının önde gelen hükümdar ve şehzadelerinin kabirleri bulunur. Uluğ Bey türbeyle yakından ilgilenmiş, doğu tarafındaki giriş koridorunu ve 1434'te külliyenin anıtsal cümle kapısını yaptırmıştır; bu kapıdaki kitabede mimar olarak Muhammed b. Mahmûd el-Bennâ el-İsfahânî'nin adı geçer.
Tarihi
1399–1403
Muhammed Sultan Mirza, medrese ve hankahtan oluşan külliyenin ilk bölümlerini yaptırır.
1403
Muhammed Sultan Mirza'nın Anadolu'da ölümü üzerine naaşı Semerkant'a getirilerek külliyeye geçici olarak defnedilir.
1404–1405
Timur'un emriyle türbe hızla inşa edilir ve Ocak 1405'te tamamlanır.
18 Şubat 1405
Otrar'da ölen Timur buraya defnedilir; külliye bundan sonra Gûr-i Emîr adıyla anılır.
1434
Uluğ Bey külliyenin anıtsal cümle kapısını yaptırır.
1940–1970
Arkeolojik kazılar ve dış-iç restorasyonlar gerçekleştirilir.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Türbenin altında, güneydoğu köşedeki bir merdivenle inilen cenaze mahzeni bulunur; üstteki salonda Timur'un yeşim ve hanedan üyelerinin mermer lahitleri yer alır.
Ziyaret adabı
- Özbekistan resmî turizm portalı, dinî mekânları ziyaret eden kadınların omuz, sırt ve bacaklarını örtmesini önerir. Camilerde erkeklerin de uzun kıyafet tercih etmesi uygun olur.
Konum ve yakındaki yerler
39.64830, 66.96890 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
MedreseSemerkant850 m
Uluğ Bey Medresesi
Registan'daki Uluğ Bey Medresesi, 1417–1420'de Timur'un torunu Uluğ Bey'in yaptırdığı, dinî ilimlerle birlikte matematik ve astronominin okutulduğu medresedir.
MeydanSemerkant900 m
Registan Meydanı
Semerkant'ın kalbindeki Registan, Uluğ Bey (1417–1420), Şirdar ve Tillakârî medreselerinin çevrelediği ve şehrin simgesi olan tarihî meydandır.
MedreseSemerkant950 m
Şirdar Medresesi
Registan'daki Şirdar Medresesi, 1619–1636'da Uluğ Bey Medresesi örnek alınarak yapılan ve taç kapısındaki kaplan-güneş panosuyla tanınan medresedir.
MedreseSemerkant1000 m
Tillakârî Medresesi
Registan'ın kuzey yakasını kapatan Tillakârî Medresesi, 1646–1660'ta Timurlu tarzında inşa edilen ve meydanı tamamlayan üçüncü medresedir.
TürbeSemerkant1,6 km
İmam Mâtürîdî Türbesi
İmam Mâtürîdî Türbesi, Mâtürîdiyye kelâm ekolünün kurucusunun Semerkant'taki Çâkerdîze mezarlığında bulunan kabri üzerine 2000'de yapılan türbedir.
CamiSemerkant1,7 km
Bibi Hanım Camii
Bibi Hanım Camii, Timur'un Hindistan seferi dönüşü 1399'da başlattığı, 167 × 109 metrelik ölçüleriyle Orta Asya'nın en büyük camilerinden olan cuma camisidir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 5 gün (Şehrisebz'siz 4 gün)
Semerkant · Şehrisebz · Buhara
Semerkant–Buhara İslam Medeniyeti Rotası
Beş günde Semerkant, Şehrisebz ve Buhara: Timurlu anıtları, İmam Buhârî ve Mâtürîdî türbeleri, Sâmânî ve Karahanlı yapıları, Bahâeddîn Nakşibend Külliyesi.
- Durak
- 23
- Mesafe
- ~356 km
- Ulaşım
- Şehir içinde yürüyüş ve taksi; Semerkant–Şehrisebz ve Semerkant–Buhara arasında karayolu veya tren (güncel sefer bilgisini resmî kaynaklardan kontrol edin)
- 1 gün
Semerkant
Semerkant'ta 1 Gün
Semerkant'ta bir günde Gûr-i Emîr, Registan, İmam Mâtürîdî Türbesi, Bibi Hanım Camii, Şâh-ı Zinde, Afrasiyab ve Uluğ Bey Rasathanesi.
- Durak
- 7
- Mesafe
- ~6,0 km
- Ulaşım
- Yürüyüş + taksi
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Gûr-ı Emîr (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2The Jade Gravestone of Amir Temur in Gur-Emir (Uzbekistan Travel)
Özbekistan Ulusal Turizm Bilgi Merkezi — Uzbekistan Travel · Resmî turizm kurumu · İngilizce · uzbekistan.travel · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 3Samarkand – Crossroad of Cultures (UNESCO Dünya Mirası Merkezi)
UNESCO World Heritage Centre · UNESCO · İngilizce · whc.unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Arina Pan · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Semerkant'ta keşfetmeye devam edin
TürbeSemerkant
İmam Buhârî Külliyesi
İmam Buhârî Külliyesi, Sahîh-i Buhârî müellifinin Semerkant yakınındaki Hartenk köyündeki kabri çevresinde kurulan, 2026'da genişletilen ziyaret merkezidir.
TürbeSemerkant
Şâh-ı Zinde
Şâh-ı Zinde, Afrasiyab'ın yamacında Kusem b. Abbas'a nispet edilen türbenin çevresinde 11.–19. yüzyıllarda oluşan çinili türbeler sokağıdır.
Bilim MirasıSemerkant
Uluğ Bey Rasathanesi
Uluğ Bey Rasathanesi, 1420'lerde Semerkant'ta kurulan ve Zîc-i Uluğ Bey'deki yıldız kataloğunun hazırlandığı ortaçağın en önemli gözlemevlerinden biridir.
Arkeolojik AlanSemerkant
Afrasiyab Ören Yeri
Afrasiyab, MÖ 7. yüzyılda kurulan ve 1220'de Moğollarca yıkılan eski Semerkant'ın kalıntılarının bulunduğu, müzesiyle birlikte gezilen ören yeridir.