Saraybosna

Saraybosna, Bosna-Hersek'in başkenti olup Miljacka ırmağının Bosna nehrine yaklaştığı, Trebević ve Igman dağlarıyla çevrili bir havzada kuruludur. Şehir tamamen Osmanlı döneminin eseridir: 1450'lerde İshak Bey ve oğlu İsa Bey, Saray ovasında bir saray, Hünkâr Camii, hamam ve köprü yaptırdı; şehrin adı da bu saraydan gelir. 16. yüzyılda Gazi Hüsrev Bey'in cami, medrese, hanikah, bedesten ve hanlardan oluşan külliyesi Saraybosna'yı bölgenin ticaret ve ilim merkezine dönüştürdü.

Evliya Çelebi 1660'ta şehirde 177 cami, 180 sıbyan mektebi ve 47 tekke bulunduğunu yazar. Saraybosna 1697'de Savoy Prensi Eugène'in baskınında büyük ölçüde yandı, 1878'de Avusturya-Macaristan yönetimine geçti. 1992–1996 arasındaki 1425 günlük kuşatma sırasında camiler, kütüphaneler ve Şarkiyat Enstitüsü ağır hasar gördü; tarihî yapıların önemli kısmı sonradan onarıldı.

Bugün eski şehir, dar sokaklı Başçarşı ile çevresindeki Avusturya dönemi binalarının yan yana durduğu, yürüyerek gezilebilen bir alandır. Gazi Hüsrev Bey Camii, medresesi ve kütüphanesi hâlâ asıl işlevleriyle kullanılır; şehrin doğusundaki Kovači Şehitliği ve Beyaz Tabya ise yakın tarihe ve Osmanlı savunma sistemine tanıklık eder.

Saraybosna, Osmanlı döneminde kurulan ve İslam kültürünün kesintisiz sürdüğü Avrupa başkentlerinden biridir. Gazi Hüsrev Bey Medresesi adını taşıyan okul bugün de eğitimini sürdürür; Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi ise Bosna'nın en zengin yazma eser koleksiyonlarından birini barındırır.

Şehir aynı zamanda 1992–1995 savaşının ve kuşatmanın hafızasını taşır; Kovači Şehitliği ile savaş sonrası restorasyonlar bu yakın tarihi anlamak için önemlidir.