Şirdar Medresesi nedir?
Şirdar Medresesi, Registan Meydanı'nda Uluğ Bey Medresesi'nin tam karşısında, 15. yüzyıla ait Uluğ Bey Hankahı'nın yerine 1619–1636 yılları arasında inşa edilen medresedir. Adını taç kapısındaki kaplan tasvirinden alır.
Neden önemli?
TDV'ye göre medreseyi askerî vali Yalangtuş Bahadır, mimar Abdülcebbâr'a yaptırmıştır. Plan ve süslemede karşısındaki Uluğ Bey Medresesi örnek alındığından Registan'ın iki cephesi birbirinin yansıması gibi durur.
Taç kapının kemer köşeliklerinde, lacivert zemin üzerinde bir ceylana saldıran kaplan ve insan yüzlü güneş tasviri bulunur. "Şîr-dâr" (aslanlı) adı bu panodan gelir; TDV, kompozisyonun hükümdarlık sembolizmine atıf taşıdığını belirtir. Bu tasvir bugün Özbekistan'ın ulusal simgelerinden biri olmuştur.
Tarihi
15. yüzyıl
Aynı yerde Uluğ Bey'in yaptırdığı hankah bulunur.
1619–1636
Yalangtuş Bahadır'ın emriyle Şirdar Medresesi inşa edilir.
Ziyaret ederken
Ziyaret adabı
- Özbekistan resmî turizm portalı, dinî mekânları ziyaret eden kadınların omuz, sırt ve bacaklarını örtmesini önerir. Camilerde erkeklerin de uzun kıyafet tercih etmesi uygun olur.
Konum ve yakındaki yerler
39.65490, 66.97630 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
MeydanSemerkant50 m
Registan Meydanı
Semerkant'ın kalbindeki Registan, Uluğ Bey (1417–1420), Şirdar ve Tillakârî medreselerinin çevrelediği ve şehrin simgesi olan tarihî meydandır.
MedreseSemerkant150 m
Uluğ Bey Medresesi
Registan'daki Uluğ Bey Medresesi, 1417–1420'de Timur'un torunu Uluğ Bey'in yaptırdığı, dinî ilimlerle birlikte matematik ve astronominin okutulduğu medresedir.
MedreseSemerkant150 m
Tillakârî Medresesi
Registan'ın kuzey yakasını kapatan Tillakârî Medresesi, 1646–1660'ta Timurlu tarzında inşa edilen ve meydanı tamamlayan üçüncü medresedir.
CamiSemerkant700 m
Bibi Hanım Camii
Bibi Hanım Camii, Timur'un Hindistan seferi dönüşü 1399'da başlattığı, 167 × 109 metrelik ölçüleriyle Orta Asya'nın en büyük camilerinden olan cuma camisidir.
TürbeSemerkant850 m
İmam Mâtürîdî Türbesi
İmam Mâtürîdî Türbesi, Mâtürîdiyye kelâm ekolünün kurucusunun Semerkant'taki Çâkerdîze mezarlığında bulunan kabri üzerine 2000'de yapılan türbedir.
TürbeSemerkant950 m
Gûr-i Emîr Türbesi
Gûr-i Emîr, Timur'un ve Timurlu hanedanının önde gelen üyelerinin Semerkant'taki türbesi; yivli mavi kubbesiyle şehrin simgelerindendir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Şîrdâr Medresesi (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2Sherdor Madrasah (Uzbekistan Travel)
Özbekistan Ulusal Turizm Bilgi Merkezi — Uzbekistan Travel · Resmî turizm kurumu · İngilizce · uzbekistan.travel · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 3Semerkant (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Adam Harangozó · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Semerkant'ta keşfetmeye devam edin
TürbeSemerkant
İmam Buhârî Külliyesi
İmam Buhârî Külliyesi, Sahîh-i Buhârî müellifinin Semerkant yakınındaki Hartenk köyündeki kabri çevresinde kurulan, 2026'da genişletilen ziyaret merkezidir.
TürbeSemerkant
Şâh-ı Zinde
Şâh-ı Zinde, Afrasiyab'ın yamacında Kusem b. Abbas'a nispet edilen türbenin çevresinde 11.–19. yüzyıllarda oluşan çinili türbeler sokağıdır.
Bilim MirasıSemerkant
Uluğ Bey Rasathanesi
Uluğ Bey Rasathanesi, 1420'lerde Semerkant'ta kurulan ve Zîc-i Uluğ Bey'deki yıldız kataloğunun hazırlandığı ortaçağın en önemli gözlemevlerinden biridir.
Arkeolojik AlanSemerkant
Afrasiyab Ören Yeri
Afrasiyab, MÖ 7. yüzyılda kurulan ve 1220'de Moğollarca yıkılan eski Semerkant'ın kalıntılarının bulunduğu, müzesiyle birlikte gezilen ören yeridir.