İmam Mâtürîdî Türbesi nedir?
İmam Mâtürîdî Türbesi, 944'te vefat eden kelâm âlimi Ebû Mansûr el-Mâtürîdî'nin Semerkant'taki kabri üzerinde yer alır. Tarihî Çâkerdîze mezarlığı Sovyet döneminde iskâna açıldıktan sonra kaybolan türbe, 2000'de yeniden inşa edildi.
Neden önemli?
Mâtürîdî, Ehl-i sünnet'in iki büyük kelâm ekolünden biri olan Mâtürîdiyye'nin kurucusu kabul edilir; Hanefî Türk dünyasında itikadın temel referanslarından biridir. TDV'ye göre Semerkant'ın Mâtürîd mahallesinden adını almış ve 944'te (h. 333) vefat ederek şehrin ünlü Çâkerdîze mezarlığına defnedilmiştir.
Rus şarkiyatçı Barthold 1920'de burada türbeyi gördüğünü kaydeder. Mezarlık Sovyet döneminde iskâna açılınca kabir bir evin bahçesinde kaldı. 2000'de kabrin bulunduğu alanda yeni türbe ve çevresinde bir külliye inşa edildi; açılış 17 Kasım 2000'de uluslararası bir sempozyumla yapıldı.
Tarihi
944 (h. 333)
İmam Mâtürîdî vefat eder ve Semerkant'taki Çâkerdîze mezarlığına defnedilir.
1920
Barthold, Çâkerdîze'de Mâtürîdî'nin türbesini gördüğünü kaydeder.
Sovyet dönemi
Mezarlık iskâna açılır; kabir bir evin bahçesinde kalır.
2000
Kabrin bulunduğu alanda yeni türbe ve külliye inşa edilir (açılış: 17 Kasım 2000).
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
Ziyaret ederken
Ziyaret adabı
- Özbekistan resmî turizm portalı, dinî mekânları ziyaret eden kadınların omuz, sırt ve bacaklarını örtmesini önerir. Camilerde erkeklerin de uzun kıyafet tercih etmesi uygun olur.
Konum ve yakındaki yerler
39.65450, 66.98620 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
MedreseSemerkant850 m
Şirdar Medresesi
Registan'daki Şirdar Medresesi, 1619–1636'da Uluğ Bey Medresesi örnek alınarak yapılan ve taç kapısındaki kaplan-güneş panosuyla tanınan medresedir.
CamiSemerkant900 m
Bibi Hanım Camii
Bibi Hanım Camii, Timur'un Hindistan seferi dönüşü 1399'da başlattığı, 167 × 109 metrelik ölçüleriyle Orta Asya'nın en büyük camilerinden olan cuma camisidir.
MeydanSemerkant900 m
Registan Meydanı
Semerkant'ın kalbindeki Registan, Uluğ Bey (1417–1420), Şirdar ve Tillakârî medreselerinin çevrelediği ve şehrin simgesi olan tarihî meydandır.
TürbeSemerkant900 m
Şâh-ı Zinde
Şâh-ı Zinde, Afrasiyab'ın yamacında Kusem b. Abbas'a nispet edilen türbenin çevresinde 11.–19. yüzyıllarda oluşan çinili türbeler sokağıdır.
MedreseSemerkant950 m
Tillakârî Medresesi
Registan'ın kuzey yakasını kapatan Tillakârî Medresesi, 1646–1660'ta Timurlu tarzında inşa edilen ve meydanı tamamlayan üçüncü medresedir.
MedreseSemerkant1000 m
Uluğ Bey Medresesi
Registan'daki Uluğ Bey Medresesi, 1417–1420'de Timur'un torunu Uluğ Bey'in yaptırdığı, dinî ilimlerle birlikte matematik ve astronominin okutulduğu medresedir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 5 gün (Şehrisebz'siz 4 gün)
Semerkant · Şehrisebz · Buhara
Semerkant–Buhara İslam Medeniyeti Rotası
Beş günde Semerkant, Şehrisebz ve Buhara: Timurlu anıtları, İmam Buhârî ve Mâtürîdî türbeleri, Sâmânî ve Karahanlı yapıları, Bahâeddîn Nakşibend Külliyesi.
- Durak
- 23
- Mesafe
- ~356 km
- Ulaşım
- Şehir içinde yürüyüş ve taksi; Semerkant–Şehrisebz ve Semerkant–Buhara arasında karayolu veya tren (güncel sefer bilgisini resmî kaynaklardan kontrol edin)
- 1 gün
Semerkant
Semerkant'ta 1 Gün
Semerkant'ta bir günde Gûr-i Emîr, Registan, İmam Mâtürîdî Türbesi, Bibi Hanım Camii, Şâh-ı Zinde, Afrasiyab ve Uluğ Bey Rasathanesi.
- Durak
- 7
- Mesafe
- ~6,0 km
- Ulaşım
- Yürüyüş + taksi
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Mâtürîdî (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2Мавзолей Абу Мансур аль-Матуриди (Uzbekistan Travel)
Özbekistan Ulusal Turizm Bilgi Merkezi — Uzbekistan Travel · Resmî turizm kurumu · Rusça · uzbekistan.travel · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Original uploader was Oltantr ( talk ) · Public domain · Wikimedia Commons
Semerkant'ta keşfetmeye devam edin
TürbeSemerkant
Gûr-i Emîr Türbesi
Gûr-i Emîr, Timur'un ve Timurlu hanedanının önde gelen üyelerinin Semerkant'taki türbesi; yivli mavi kubbesiyle şehrin simgelerindendir.
TürbeSemerkant
İmam Buhârî Külliyesi
İmam Buhârî Külliyesi, Sahîh-i Buhârî müellifinin Semerkant yakınındaki Hartenk köyündeki kabri çevresinde kurulan, 2026'da genişletilen ziyaret merkezidir.
Bilim MirasıSemerkant
Uluğ Bey Rasathanesi
Uluğ Bey Rasathanesi, 1420'lerde Semerkant'ta kurulan ve Zîc-i Uluğ Bey'deki yıldız kataloğunun hazırlandığı ortaçağın en önemli gözlemevlerinden biridir.
Arkeolojik AlanSemerkant
Afrasiyab Ören Yeri
Afrasiyab, MÖ 7. yüzyılda kurulan ve 1220'de Moğollarca yıkılan eski Semerkant'ın kalıntılarının bulunduğu, müzesiyle birlikte gezilen ören yeridir.