Uluğ Bey Medresesi nedir?
Uluğ Bey Medresesi, Semerkant'ın Registan Meydanı'nın batı yakasında yer alan, 1417–1420 yılları arasında Timurlu hükümdarı ve astronom Uluğ Bey tarafından yaptırılan dört eyvanlı medresedir. Meydandaki diğer iki medreseye örnek olmuştur.
Neden önemli?
TDV İslâm Ansiklopedisi, bu yapıyı başka medreseler de yaptıran Uluğ Bey'in en görkemli eseri olarak niteler. Giriş kapısındaki kitabeye göre medrese 1417'de yaptırılmış, mescit kısmı 1419'da, anıtsal taç kapı 1420'de tamamlanmıştır.
Medresede dinî ilimlerin yanında riyazî ilimlere ayrı bir önem verildi; Gıyâseddin Cemşîd el-Kâşî'nin mektupları, dönemin en tanınmış âlimlerinin burada ders okuttuğunu gösterir. Uluğ Bey'in rasathanesiyle birlikte Semerkant'ı 15. yüzyılda bir astronomi merkezine dönüştüren kurumlardan biriydi.
Tarihi
1417
Uluğ Bey medresenin inşasını başlatır (giriş kitabesi).
1419–1420
Mescit kısmı ve anıtsal taç kapı tamamlanır.
18. yüzyıl
Yapı bir dönem depo olarak kullanılır, ardından yeniden medreseye dönüştürülür.
20. yüzyıl
Büyük ölçüde hasar gören medresenin ana minaresi 1918'de geçici olarak güçlendirilir; kapsamlı restorasyonlar 1930'lardan itibaren sürer.
Ziyaret ederken
Ziyaret adabı
- Özbekistan resmî turizm portalı, dinî mekânları ziyaret eden kadınların omuz, sırt ve bacaklarını örtmesini önerir. Camilerde erkeklerin de uzun kıyafet tercih etmesi uygun olur.
Konum ve yakındaki yerler
39.65470, 66.97470 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
MeydanSemerkant100 m
Registan Meydanı
Semerkant'ın kalbindeki Registan, Uluğ Bey (1417–1420), Şirdar ve Tillakârî medreselerinin çevrelediği ve şehrin simgesi olan tarihî meydandır.
MedreseSemerkant150 m
Tillakârî Medresesi
Registan'ın kuzey yakasını kapatan Tillakârî Medresesi, 1646–1660'ta Timurlu tarzında inşa edilen ve meydanı tamamlayan üçüncü medresedir.
MedreseSemerkant150 m
Şirdar Medresesi
Registan'daki Şirdar Medresesi, 1619–1636'da Uluğ Bey Medresesi örnek alınarak yapılan ve taç kapısındaki kaplan-güneş panosuyla tanınan medresedir.
CamiSemerkant800 m
Bibi Hanım Camii
Bibi Hanım Camii, Timur'un Hindistan seferi dönüşü 1399'da başlattığı, 167 × 109 metrelik ölçüleriyle Orta Asya'nın en büyük camilerinden olan cuma camisidir.
TürbeSemerkant850 m
Gûr-i Emîr Türbesi
Gûr-i Emîr, Timur'un ve Timurlu hanedanının önde gelen üyelerinin Semerkant'taki türbesi; yivli mavi kubbesiyle şehrin simgelerindendir.
TürbeSemerkant1000 m
İmam Mâtürîdî Türbesi
İmam Mâtürîdî Türbesi, Mâtürîdiyye kelâm ekolünün kurucusunun Semerkant'taki Çâkerdîze mezarlığında bulunan kabri üzerine 2000'de yapılan türbedir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Uluğ Bey Medresesi (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2Uluğ Bey (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3The Ulughbek Madrasah (Uzbekistan Travel)
Özbekistan Ulusal Turizm Bilgi Merkezi — Uzbekistan Travel · Resmî turizm kurumu · İngilizce · uzbekistan.travel · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 4Samarkand – Crossroad of Cultures (UNESCO Dünya Mirası Merkezi)
UNESCO World Heritage Centre · UNESCO · İngilizce · whc.unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Bobyrr · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Semerkant'ta keşfetmeye devam edin
TürbeSemerkant
İmam Buhârî Külliyesi
İmam Buhârî Külliyesi, Sahîh-i Buhârî müellifinin Semerkant yakınındaki Hartenk köyündeki kabri çevresinde kurulan, 2026'da genişletilen ziyaret merkezidir.
TürbeSemerkant
Şâh-ı Zinde
Şâh-ı Zinde, Afrasiyab'ın yamacında Kusem b. Abbas'a nispet edilen türbenin çevresinde 11.–19. yüzyıllarda oluşan çinili türbeler sokağıdır.
Bilim MirasıSemerkant
Uluğ Bey Rasathanesi
Uluğ Bey Rasathanesi, 1420'lerde Semerkant'ta kurulan ve Zîc-i Uluğ Bey'deki yıldız kataloğunun hazırlandığı ortaçağın en önemli gözlemevlerinden biridir.
Arkeolojik AlanSemerkant
Afrasiyab Ören Yeri
Afrasiyab, MÖ 7. yüzyılda kurulan ve 1220'de Moğollarca yıkılan eski Semerkant'ın kalıntılarının bulunduğu, müzesiyle birlikte gezilen ören yeridir.