Bursa

Bursa, Uludağ'ın eteklerinde kurulu, 1326'da Orhan Gazi tarafından alınarak Osmanlı Beyliği'nin ilk başkenti yapılan şehirdir. Erken Osmanlı sultanları şehrin farklı noktalarında cami, medrese, imaret, hamam ve türbeden oluşan külliyeler kurdu; mahalleler bu külliyelerin çevresinde gelişti.

Orhan Gazi Külliyesi zamanla Koza Han ve bedestenin bulunduğu Hanlar Bölgesi'ne dönüştü; Yıldırım Bayezid'in yaptırdığı yirmi kubbeli Ulu Cami bu ticaret merkezinin yanında yükselir. Çelebi Sultan Mehmed'in Yeşil Cami ve Yeşil Türbe'si çinileriyle, II. Murad'ın Muradiye Külliyesi ise hanedan türbeleriyle tanınır. Osmanlı'nın kurucusu Osman Gazi ile oğlu Orhan Gazi'nin türbeleri Tophane sırtında, Yıldırım Bayezid'in damadı olan Buharalı sûfî Emîr Sultan'ın yüzyıllardır ziyaret edilen türbesi ise şehrin doğusundadır.

Başkentlik daha sonra Edirne'ye, 1453'ten sonra da İstanbul'a geçse de Bursa, sultan türbeleri nedeniyle manevi bir merkez olarak önemini korudu. Hanlar Bölgesi, beş sultan külliyesi, Osman ve Orhan Gazi türbeleri ile Cumalıkızık köyü, 2014'ten beri "Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğuşu" adıyla UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir. UNESCO'ya göre bu külliyeler, çevrelerinde mahallelerin geliştiği kentsel çekirdekler olarak şehrin dokusunu biçimlendirdi.

UNESCO'ya göre Bursa ve Cumalıkızık, 14. yüzyılın başında Osmanlı Devleti'ni kuran kentsel ve kırsal sistemi gösterir. Erken dönemin "Bursa üslubu" veya "ters T planlı" zaviyeli camileri ve bunların çevresinde şekillenen külliye–mahalle düzeni en iyi burada izlenir.

Osman Gazi, Orhan Gazi, I. Murad, Yıldırım Bayezid, Çelebi Sultan Mehmed ve II. Murad bu şehirde medfundur. UNESCO, İstanbul'un fethinden sonra da sultanların Bursa'yı Osmanlı'nın manevi başkenti olarak gördüğünü vurgular; Emîr Sultan gibi sûfîlerin türbeleri de şehrin manevi haritasının parçasıdır.