Başçarşı nedir?
Başçarşı (Baščaršija), Saraybosna'nın Osmanlı döneminden kalan ana çarşı bölgesidir. Dar sokaklarında esnaf dükkânlarının yanı sıra Gazi Hüsrev Bey Camii, bedesten, Morića Han ve saat kulesi gibi yapılar bulunur. Çarşı meydanındaki köşk biçimli ahşap çeşme halk arasında Sebil (Sebilj) olarak bilinir.
Neden önemli?
Evliya Çelebi 1660'ta Saraybosna'da 1080 dükkân ve kalın direklerle örtülü bir çarşı bulunduğunu, bedestende Venedik ve Dubrovnik'ten gelen malların satıldığını yazar. Başçarşı bu ticaret hayatının merkeziydi; çarşıdaki vakıf dükkânlarının gelirleri şehrin cami, medrese ve imaretlerini ayakta tutuyordu.
1697'den 1879'a kadar defalarca yangın geçiren çarşının dokusu bugün de korunur; eski şehirdeki gezilerin doğal başlangıç noktasıdır.
Tarihi
1462 öncesi
İshak Bey veya oğlu İsa Bey Saray ovasında ilk Müslüman yerleşimini kurdu; 1462 tarihli vakfiyede bedesten, kervansaray ve dükkânlardan söz edilir.
1530'lar
Gazi Hüsrev Bey'in külliyesi ve vakfettiği dükkânlarla çarşı genişledi.
1660
Evliya Çelebi şehirde 1080 dükkân ve kapalı bir çarşı bulunduğunu kaydetti.
24 Ekim 1697
Avusturya kuvvetlerinin baskınında çıkan yangında şehrin önemli bir bölümü zarar gördü.
9 Temmuz 1842
Çıkan yangında 957 dükkân ve 569 mağaza yandı.
1992–1996
Kuşatma sırasında eski şehir ağır hasar gördü; tarihî yapıların bir kısmı sonradan onarıldı.
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Çarşı dar ve kalabalık sokaklardan oluşur; daha sakin bir gezi için sabah saatleri tercih edilebilir.
- Gazi Hüsrev Bey Camii, medresesi ve Morića Han çarşının içinde, birbirine birkaç dakika yürüme mesafesindedir.
Konum ve yakındaki yerler
43.85972, 18.43111 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
Kervansaray ve HanSaraybosna50 m
Morića Han
Morića Han, Başçarşı'da 18. yüzyıl başında Gazi Hüsrev Bey vakfına geçen, 1957 yangınından sonra yenilenerek kahvehaneye dönüştürülen Osmanlı hanıdır.
CamiSaraybosna200 m
Gazi Hüsrev Bey Camii
Saraybosna Başçarşı'daki Gazi Hüsrev Bey Camii, 1530-31'de yapılan ve avlusunda bânisinin türbesi bulunan Bosna-Hersek'in en önemli Osmanlı camisidir.
MedreseSaraybosna200 m
Gazi Hüsrev Bey Medresesi
Gazi Hüsrev Bey Medresesi, annesi Selçuk Hatun adına 1537-38'de caminin karşısına yapılan ve kurşun örtüsünden ötürü Kurşumliya diye anılan medresedir.
Minare ve AnıtSaraybosna200 m
Saraybosna Saat Kulesi
Saraybosna Saat Kulesi, Gazi Hüsrev Bey Camii'nin yanında yükselen, 17. yüzyılda var olduğu bilinen ve üst kısmı 1874'te yenilenen kare planlı taş kuledir.
Bilim MirasıSaraybosna200 m
Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi
Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi, 1537 vakfiyesine dayanan, 2014'ten beri medresenin yanındaki yeni binasında yazma eser ve arşivleri koruyan kütüphanedir.
CamiSaraybosna250 m
Hünkâr Camii
Hünkâr (Careva) Camii, Saraybosna'nın ilk Müslüman mahallesinde Fatih Sultan Mehmed adına yapılan ve 1566-67'de kâgir olarak yenilenen tek kubbeli camidir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 3 gün
Saraybosna · Mostar · Blagay · Počitelj
Balkanlarda Osmanlı İzleri: Saraybosna'dan Mostar'a (3 Gün)
Saraybosna'dan Mostar'a, Blagay Tekkesi'nden Počitelj'e Bosna-Hersek'in başlıca Osmanlı camilerini, köprülerini ve tekkesini üç günde birleştiren rota.
- Durak
- 13
- Mesafe
- ~109 km
- Ulaşım
- Yürüyüş + şehirlerarası otobüs, tren veya araç
- 1 gün
Saraybosna
Saraybosna'da 1 Gün: Başçarşı'dan Beyaz Tabya'ya
Saraybosna'da bir günde Başçarşı, Gazi Hüsrev Bey Camii ve Medresesi, Hünkâr Camii, Kovači Şehitliği ve Beyaz Tabya'yı yürüyerek birleştiren rota.
- Durak
- 11
- Mesafe
- ~2,2 km
- Ulaşım
- Yürüyüş (Kovači ve Beyaz Tabya için yokuş; isteğe bağlı taksi)
Kaynaklar ve Referanslar
- 1SARAYBOSNA
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2Historijat
Gazi Husrev-begova biblioteka · Mekânın resmî sitesi · Boşnakça · ghb.ba · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Stechshotme · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Saraybosna'da keşfetmeye devam edin
MezarlıkSaraybosna
Kovači Şehitliği
Kovači Şehitliği, Saraybosna'da 15.-16. yüzyıldan kalma mezarlıkta 1992–1995 savaşı şehitlerinin ve Aliya İzzetbegoviç'in türbesinin bulunduğu anıt mezarlıktır.
CamiSaraybosna
Ali Paşa Camii
Ali Paşa Camii, Saraybosna'nın merkezinde 1560-61'de (h. 968) yapılan ve savaşlara rağmen günümüze ulaşan klasik dönem Osmanlı camilerinden biridir.
Kale ve SurSaraybosna
Beyaz Tabya
Beyaz Tabya, Saraybosna'nın doğusunda Vratnik surlarının parçası olan, 1550 dolaylarında Ortaçağ kalesi yerine yapılan ve şehre hâkim bir tabyadır.
CamiSaraybosna
Ferhadiye Camii
Ferhadiye (Ferhad Bey) Camii, Saraybosna'nın tarihî merkezinde 1561-62'de (h. 969) yapılan ve savaşlara rağmen ayakta kalan klasik dönem Osmanlı camisidir.