Balıklıgöl nedir?
Balıklıgöl, Şanlıurfa'nın Eyyübiye ilçesinde, Urfa Kalesi'nin eteğindeki yaklaşık 150 × 30 metrelik Halîlürrahman Gölü'nün yaygın adıdır; güneyindeki Aynzeliha Gölü ve çevresindeki dinî yapılarla birlikte anılır. Yerel rivayete göre Nemrut'un ateşe attırdığı Hz. İbrahim'in düştüğü yerde ateş suya, odunlar balığa dönüşmüştür; bu yüzden göldeki sazan balıkları kutsal sayılır ve yenmez.
Neden önemli?
Balıklıgöl, Şanlıurfa'nın simgesi ve şehirdeki dinî ziyaretin merkezidir. Gölün güney kıyısında Halîlürrahman Camii, kuzey kıyısında Rızvaniye Camii ve Medresesi, batısında Halîlürrahman Medresesi bulunur; doğudaki Mevlid-i Halil Camii ve Hz. İbrahim'in doğduğu kabul edilen mağara birkaç dakikalık yürüme mesafesindedir. TDV İslâm Ansiklopedisi bu yapıları birlikte Halîlürrahman Külliyesi olarak ele alır.
Göl, Kur'an'da anlatılan ateş kıssasının yerel gelenekteki karşılığıdır. Kur'an olayın geçtiği yeri belirtmez; kıssanın Urfa'da geçtiği bilgisi yüzyıllardır süren yerel rivayete dayanır. 17. yüzyıldan itibaren Tavernier ve Niebuhr gibi Avrupalı seyyahlar da Balıklıgöl'ü ve Hz. İbrahim'le ilişkisini kaydetmiştir.
Tarihi
1211–1212
Gölün güney kıyısındaki Halîlürrahman Camii'nde bulunan kitabe, Eyyûbî hükümdarı el-Melikü'l-Eşref Muzafferüddin Mûsâ dönemine tarihlenir.
18. yüzyıl
Rakka valisi Rıdvan Ahmed Paşa gölün kuzey kıyısında Rızvaniye Camii ve Medresesi'ni yaptırdı (kaynaklarda 1716-17 ve 1736 tarihleri verilir).
1871
Urfa Evkaf Müdürü Mustafa Efendi, gölün batısındaki Halîlürrahman Medresesi'ni yaptırdı.
1924–1958
Dönemin şehircilik anlayışıyla göl çevresindeki bazı yapılar yıktırıldı.
1991
Külliyenin yapıları onarıldı ve göl çevresi yeniden düzenlendi.
İslami önemi
Kur'an, Hz. İbrahim'in kavmini putlara tapmaktan vazgeçirmeye çalıştığını, bunun üzerine ateşe atıldığını ve Allah'ın emriyle ateşin onu yakmadığını bildirir (Enbiyâ 21/68-70; Ankebût 29/24). Balıklıgöl geleneği bu kıssayı Urfa'ya yerleştirir: rivayete göre Hz. İbrahim kaledeki bir mancınıkla ateşe atılmış, ateş suya, odunlar balığa dönüşmüştür.
Göldeki balıklara dokunulmaz ve balıklar yenmez; halk arasında balık yiyenin başına bir musibet geleceğine inanılır. Bu, dinî bir hüküm değil, yerel bir inançtır.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Dinî kaynaklarda geçen
Hz. İbrahim'in ateşe atıldığı ve ateşin onu yakmadığı[3]
Kur'an olayı anlatır (Enbiyâ 21/68-70), ancak yerini belirtmez.
- Rivayet
Olayın Balıklıgöl'ün bulunduğu yerde geçtiği; ateşin suya, odunların balığa dönüştüğü[1,2,4]
Yerel rivayettir. Hz. İbrahim'in yaşadığı ve ateşe atıldığı yer konusunda kaynaklar farklı görüşler içerir; Irak'taki Ur bunların başında gelir.
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Balıklıgöl, Halîlürrahman Camii, Rızvaniye Camii, Aynzeliha Gölü ve Mevlid-i Halil Camii birbirine yürüme mesafesindedir; hepsi için 2–3 saat ayırın.
- Camileri namaz vakitleri dışında gezin.
Ziyaret adabı
- Göldeki balıklar kutsal sayılır; tutulmaz ve yenmez.
Galeri
Konum ve yakındaki yerler
37.14778, 38.78444 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
CamiŞanlıurfa50 m
Rızvaniye Camii
Balıklıgöl'ün kuzey kıyısında Rakka valisi Rıdvan Ahmed Paşa'nın yaptırdığı, üç kubbeli ve çivisiz ahşap kapısıyla bilinen Osmanlı camisi.
CamiŞanlıurfa50 m
Halilürrahman Camii
Balıklıgöl'ün güney kıyısında, Hz. İbrahim'in ateşten düştüğü yere inanılan makamı barındıran, 1211-12 tarihli kitabesiyle bilinen cami.
MakamŞanlıurfa100 m
Aynzeliha Gölü
Balıklıgöl'ün güneyindeki küçük göl; yerel rivayette Hz. İbrahim'e inanan Nemrut'un kızı Zeliha'nın ateşe atladığı yerle ilişkilendirilir.
MağaraŞanlıurfa250 m
Hz. İbrahim Mağarası
Mevlid-i Halil Camii'nin avlusundaki, yerel gelenekte Hz. İbrahim'in doğduğu ve çocukluğunu geçirdiği kabul edilen mağara.
CamiŞanlıurfa250 m
Mevlid-i Halil Camii
Balıklıgöl yakınında, Hz. İbrahim'in doğduğuna inanılan mağaranın yanında 1523'te yapılan cami ve çevresindeki Dergâh alanı.
Kale ve SurŞanlıurfa250 m
Urfa Kalesi
Balıklıgöl'e hâkim tepedeki kale; iki antik sütunu ve Hz. İbrahim'in buradan mancınıkla ateşe atıldığı rivayetiyle bilinir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 1 gün
Şanlıurfa
Şanlıurfa Peygamberler Rotası (1 Gün)
Hz. Eyyüb Makamı'ndan Balıklıgöl'e, Mevlid-i Halil'den Ulu Cami'ye: Şanlıurfa'da peygamber geleneğiyle anılan yerleri bir günde gezen rota.
- Durak
- 10
- Mesafe
- ~3,4 km
- Ulaşım
- Taksi + yürüyüş
Sık sorulan sorular
Balıklıgöl'deki balıklar neden yenmez?
Yerel rivayete göre göldeki balıklar, Hz. İbrahim'in atıldığı ateşin odunlarından oluşmuştur; bu nedenle kutsal sayılır. Balık yiyenin başına kötülük geleceğine inanılır. Bu dinî bir hüküm değil, yüzyıllardır sürdürülen yerel bir gelenektir.
Balıklıgöl ile Aynzeliha aynı göl mü?
Hayır. Balıklıgöl olarak bilinen büyük göl Halîlürrahman Gölü'dür (yaklaşık 150 × 30 m); Aynzeliha ise hemen güneyindeki daha küçük göldür (yaklaşık 50 × 30 m). İki göl bir kanalla birbirine bağlanır.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Balıklıgöl
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı – Türkiye Kültür Portalı · Resmî kurum · Türkçe · kulturportali.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 2Halîlürrahman Külliyesi (Abdüsselam Uluçam, c. 15, 1997)
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3İbrâhim (Ömer Faruk Harman, c. 21, 2000)
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 4Şanlıurfa ile İlişkilendirilen Peygamberler (Ömer Sabuncu – Ahmet Gündüz, Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi 5/2, 2021)
Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi / DergiPark · Akademik · Türkçe · dergipark.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Anadolu · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Şanlıurfa'da keşfetmeye devam edin
MakamŞanlıurfa
Hz. Eyyüb Peygamber Makamı
Şanlıurfa Eyyübiye'de, Hz. Eyyûb'un hastalık yıllarını geçirdiğine inanılan mağara ve şifa suyu kuyusunun bulunduğu makam ve cami.
CamiŞanlıurfa
Şanlıurfa Ulu Camii
Şanlıurfa çarşı bölgesinde, Kızıl Kilise'nin yerinde 1170–1175 yıllarında Zengîler döneminde yapıldığı tahmin edilen, saat kuleli cami.
Kervansaray ve HanŞanlıurfa
Gümrük Hanı
Şanlıurfa'nın hanlar bölgesinde, 1563'te Urfa sancakbeyi Behram Paşa'nın yaptırdığı iki katlı Osmanlı hanı; avlusu çay bahçesidir.