Çeşme-i Eyyûb nedir?
Çeşme-i Eyyûb, Buhara'da Sâmânîler Türbesi'nin yakınında, bir su kaynağının bulunduğu yerde yükselen kubbeli yapıdır. Adı "Eyyûb'un pınarı" anlamına gelir; ilişki yerel geleneğe dayanır.
Neden önemli?
UNESCO, Çeşme-i Eyyûb'u Magok-i Attârî Camii ve Kalon Minaresi ile birlikte Buhara'nın Karahanlı dönemine ait eserleri arasında sayar. TDV İslâm Ansiklopedisi ise bugünkü yapıyı 14. yüzyılın sonundan kalma, pınarın yerindeki türbe olarak tanımlar.
Yapının adı, pınarın Hz. Eyyûb ile ilişkilendirildiği yerel bir anlatıyı yansıtır. Hz. Eyyûb'un Buhara'ya geldiğine dair tarihî veya dinî bir kaynak bulunmadığından bu ilişki bir rivayet olarak değerlendirilmelidir.
Tarihi
Karahanlı dönemi
UNESCO, Çeşme-i Eyyûb'u Buhara'nın Karahanlı dönemi (11.–12. yüzyıl) eserleri arasında sayar.
14. yüzyıl sonu
Bugünkü türbe yapısı inşa edilir (TDV).
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Rivayet
Yapının altındaki pınar yerel gelenekte Hz. Eyyûb'la ilişkilendirilir; adı "Eyyûb'un pınarı" anlamına gelir.[1,2]
İlişki yapının adına ve yerel anlatıya dayanır; Hz. Eyyûb'un Buhara ile bağlantısını gösteren tarihî veya dinî bir kaynak yoktur. Hz. Eyyûb'a nispet edilen başka makamlar da (ör. Şanlıurfa) bulunur.
Konum ve yakındaki yerler
39.77830, 64.40230 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
TürbeBuhara200 m
Sâmânîler Türbesi
Sâmânîler Türbesi, 892–907 arasında yapılan ve UNESCO'ya göre İslam dünyasında 10. yüzyıl mimarisinin ayakta kalan en iyi örneği olan tuğla türbedir.
Kale ve SurBuhara750 m
Ark Kalesi
Ark Kalesi, Buhara'nın en eski devirlerden beri aynı yerde duran iç kalesi; Sâmânîlerden son Buhara emirine kadar hükümdarların ikametgâhıdır.
CamiBuhara1,1 km
Kalon Camii
Kalon Camii, Buhara'nın cuma camisi; 127 × 78 metrelik avlusu, 208 payesi ve 1514–15 tarihli taç kapısıyla Poi Kalon topluluğunun merkezidir.
Minare ve AnıtBuhara1,1 km
Kalon Minaresi
Kalon Minaresi, Karahanlı hükümdarı Arslan Han'ın 1127'de yaptırdığı, yaklaşık 46 metrelik tuğla gövdesiyle Moğol istilasından kurtulan Buhara'nın simgesidir.
MedreseBuhara1,2 km
Mîr-i Arab Medresesi
Mîr-i Arab Medresesi, 1530'larda Şeybânî Ubeydullah Han döneminde yapılan ve Sovyet yıllarında da eğitim veren Buhara'nın tanınmış medresesidir.
MedreseBuhara1,3 km
Uluğ Bey Medresesi (Buhara)
Buhara'daki Uluğ Bey Medresesi, 1417'de yapılan ve UNESCO'ya göre şehirde Timurlu döneminden ayakta kalan başlıca yapı olan medresedir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 5 gün (Şehrisebz'siz 4 gün)
Semerkant · Şehrisebz · Buhara
Semerkant–Buhara İslam Medeniyeti Rotası
Beş günde Semerkant, Şehrisebz ve Buhara: Timurlu anıtları, İmam Buhârî ve Mâtürîdî türbeleri, Sâmânî ve Karahanlı yapıları, Bahâeddîn Nakşibend Külliyesi.
- Durak
- 23
- Mesafe
- ~356 km
- Ulaşım
- Şehir içinde yürüyüş ve taksi; Semerkant–Şehrisebz ve Semerkant–Buhara arasında karayolu veya tren (güncel sefer bilgisini resmî kaynaklardan kontrol edin)
- 1 gün
Buhara
Buhara Eski Şehir Yürüyüşü
Buhara'nın tarihî merkezinde yürüyerek bir gün: Sâmânîler Türbesi'nden Ark'a, Poi Kalon'dan Lebi Havuz'a ve Çar Minar'a on bir durak.
- Durak
- 11
- Mesafe
- ~2,8 km
- Ulaşım
- Yürüyüş
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Historic Centre of Bukhara (UNESCO Dünya Mirası Merkezi)
UNESCO World Heritage Centre · UNESCO · İngilizce · whc.unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 2Buhara (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Faqscl · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Buhara'da keşfetmeye devam edin
KülliyeBuhara
Bahâeddîn Nakşibend Külliyesi
Bahâeddîn Nakşibend Külliyesi, Nakşibendiyye'nin pîrinin Buhara'ya 11 km uzaklıktaki Kasr-ı Ârifân'da doğup defnedildiği yerde gelişen türbe ve dergâhtır.
MedreseBuhara
Abdülaziz Han Medresesi
Abdülaziz Han Medresesi, Buhara hanı Abdülaziz Han'ın 1652'de Uluğ Bey Medresesi'nin karşısına yaptırdığı, zengin çini ve kalem işleriyle bilinen medresedir.
MeydanBuhara
Lebi Havuz Topluluğu
Lebi Havuz, Buhara'da bir havuzun çevresinde Kukeldaş Medresesi ile Nâdir Divanbeyi medrese ve hankahının oluşturduğu 16.–17. yüzyıl meydanıdır.
CamiBuhara
Magok-i Attârî Camii
Magok-i Attârî, zemini sokak seviyesinin altında kalmış, 12. yüzyıl portalı ve 10. yüzyıla uzanan temelleriyle Buhara'nın en eski camilerinden biridir.