Mîr-i Arab Medresesi nedir?
Mîr-i Arab Medresesi, Poi Kalon topluluğunda Kalon Camii'nin karşısında yer alan 16. yüzyıl medresesidir. Adını Nakşibendî şeyhi Hâce Ahrâr'ın müridi ve Ubeydullah Han'ın mürşidi Yemenli Abdullah'tan (Mîr-i Arab) alır.
Neden önemli?
Özbekistan resmî turizm portalına göre inşaatı 1530'da başlayan medrese, Semerkant'taki Uluğ Bey Medresesi'nden daha büyüktür. Girişin sağındaki kubbeli bölümde Şeyh Abdullah el-Yemânî'nin mermer kabri ve Ubeydullah Han'ın defnedildiği düşünülen yer bulunur.
Medresenin faaliyeti 1920'de Buhara Emirliği'nin sona ermesiyle durduruldu; 1945'te yeniden eğitim kurumu statüsü kazandı. TDV'ye göre Sovyet döneminde Sovyetler Birliği'nde din görevlisi yetiştiren yalnızca iki medreseden biri Buhara'daydı. Mezunları arasında Orta Asya, Rusya, Kazakistan ve Azerbaycan'da müftülük yapmış isimler bulunur.
Tarihi
1530'lar
Ubeydullah Han döneminde inşa edilir (resmî turizm portalı 1530, TDV 1535 civarı tarihini verir).
1920
Buhara Emirliği'nin sona ermesiyle faaliyeti durdurulur.
1945
Orta Asya ve Kazakistan Müslümanları Dinî İdaresi'nin çabalarıyla yeniden medrese olarak açılır.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Resmî kaynakla doğrulanmış
Medresede Şeyh Abdullah el-Yemânî'nin (Mîr-i Arab) kabri bulunur; Ubeydullah Han'ın da burada defnedildiği düşünülür.[1]
Ubeydullah Han'ın kabrinin yeri resmî kaynakta "varsayılan" olarak nitelenir.
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Medrese bugün de eğitim kurumu olarak kullanıldığından iç mekâna erişim sınırlı olabilir; cepheyi Poi Kalon meydanından izleyebilirsiniz.
Ziyaret adabı
- Özbekistan resmî turizm portalı, dinî mekânları ziyaret eden kadınların omuz, sırt ve bacaklarını örtmesini önerir. Camilerde erkeklerin de uzun kıyafet tercih etmesi uygun olur.
Konum ve yakındaki yerler
39.77600, 64.41560 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
Minare ve AnıtBuhara50 m
Kalon Minaresi
Kalon Minaresi, Karahanlı hükümdarı Arslan Han'ın 1127'de yaptırdığı, yaklaşık 46 metrelik tuğla gövdesiyle Moğol istilasından kurtulan Buhara'nın simgesidir.
CamiBuhara50 m
Kalon Camii
Kalon Camii, Buhara'nın cuma camisi; 127 × 78 metrelik avlusu, 208 payesi ve 1514–15 tarihli taç kapısıyla Poi Kalon topluluğunun merkezidir.
MedreseBuhara200 m
Uluğ Bey Medresesi (Buhara)
Buhara'daki Uluğ Bey Medresesi, 1417'de yapılan ve UNESCO'ya göre şehirde Timurlu döneminden ayakta kalan başlıca yapı olan medresedir.
MedreseBuhara200 m
Abdülaziz Han Medresesi
Abdülaziz Han Medresesi, Buhara hanı Abdülaziz Han'ın 1652'de Uluğ Bey Medresesi'nin karşısına yaptırdığı, zengin çini ve kalem işleriyle bilinen medresedir.
CamiBuhara400 m
Magok-i Attârî Camii
Magok-i Attârî, zemini sokak seviyesinin altında kalmış, 12. yüzyıl portalı ve 10. yüzyıla uzanan temelleriyle Buhara'nın en eski camilerinden biridir.
Kale ve SurBuhara450 m
Ark Kalesi
Ark Kalesi, Buhara'nın en eski devirlerden beri aynı yerde duran iç kalesi; Sâmânîlerden son Buhara emirine kadar hükümdarların ikametgâhıdır.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 5 gün (Şehrisebz'siz 4 gün)
Semerkant · Şehrisebz · Buhara
Semerkant–Buhara İslam Medeniyeti Rotası
Beş günde Semerkant, Şehrisebz ve Buhara: Timurlu anıtları, İmam Buhârî ve Mâtürîdî türbeleri, Sâmânî ve Karahanlı yapıları, Bahâeddîn Nakşibend Külliyesi.
- Durak
- 23
- Mesafe
- ~356 km
- Ulaşım
- Şehir içinde yürüyüş ve taksi; Semerkant–Şehrisebz ve Semerkant–Buhara arasında karayolu veya tren (güncel sefer bilgisini resmî kaynaklardan kontrol edin)
- 1 gün
Buhara
Buhara Eski Şehir Yürüyüşü
Buhara'nın tarihî merkezinde yürüyerek bir gün: Sâmânîler Türbesi'nden Ark'a, Poi Kalon'dan Lebi Havuz'a ve Çar Minar'a on bir durak.
- Durak
- 11
- Mesafe
- ~2,8 km
- Ulaşım
- Yürüyüş
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Miri Arab Madrasah (Uzbekistan Travel)
Özbekistan Ulusal Turizm Bilgi Merkezi — Uzbekistan Travel · Resmî turizm kurumu · İngilizce · uzbekistan.travel · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 2Buhara (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3Poi-Kalon architectural ensemble (Uzbekistan Travel)
Özbekistan Ulusal Turizm Bilgi Merkezi — Uzbekistan Travel · Resmî turizm kurumu · İngilizce · uzbekistan.travel · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Alaexis · CC BY-SA 2.5 · Wikimedia Commons
Buhara'da keşfetmeye devam edin
KülliyeBuhara
Bahâeddîn Nakşibend Külliyesi
Bahâeddîn Nakşibend Külliyesi, Nakşibendiyye'nin pîrinin Buhara'ya 11 km uzaklıktaki Kasr-ı Ârifân'da doğup defnedildiği yerde gelişen türbe ve dergâhtır.
TürbeBuhara
Sâmânîler Türbesi
Sâmânîler Türbesi, 892–907 arasında yapılan ve UNESCO'ya göre İslam dünyasında 10. yüzyıl mimarisinin ayakta kalan en iyi örneği olan tuğla türbedir.
MakamBuhara
Çeşme-i Eyyûb
Çeşme-i Eyyûb, Buhara'da adı "Eyyûb'un pınarı" anlamına gelen, yerel gelenekte Hz. Eyyûb'la ilişkilendirilen bir su kaynağı üzerindeki türbe yapısıdır.
MeydanBuhara
Lebi Havuz Topluluğu
Lebi Havuz, Buhara'da bir havuzun çevresinde Kukeldaş Medresesi ile Nâdir Divanbeyi medrese ve hankahının oluşturduğu 16.–17. yüzyıl meydanıdır.