Magok-i Attârî Camii nedir?
Magok-i Attârî Camii, Lebi Havuz'un batısında yer alan ve Özbekistan resmî turizm portalınca Buhara'nın en eski camisi olarak tanıtılan yapıdır. Bugünkü yapının büyük kısmı Karahanlı dönemine aittir; güney portalı süslü tuğla ve oymalarıyla korunmuştur.
Neden önemli?
UNESCO, caminin büyük kısmını 11.–12. yüzyıl Karahanlı dönemi eserleri arasında sayar. Resmî turizm portalına göre 1930'lardaki kazılarda 10. yüzyıla ait temel ve oyma süsleme kalıntıları bulunmuş, toprak altında kalmış güney portalı ortaya çıkarılmıştır.
Adı, eskiden burada kurulan aktarlar ("attâr") çarşısıyla ve yapının zamanla toprağa gömülerek çukurda ("magok") kalmasıyla açıklanır. Cami bir dönem mahalle mescidi olarak kullanılmıştır.
Tarihi
8. yüzyıl
Resmî turizm portalı, ilk caminin inşasını Kuteybe b. Müslim dönemine (714) bağlar.
10. yüzyıl
Kazılarda bu döneme ait temeller tespit edilir.
12. yüzyıl başı
Cami son büyük yeniden inşasını geçirir; güney portalı bu döneme aittir.
1930'lar
Kazılarla toprak altındaki güney portalı ve eski süslemeler ortaya çıkarılır.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Geleneksel kabul
Caminin ilk inşası 714'te Kuteybe b. Müslim dönemine bağlanır ve yerinde daha önce bir Zerdüşt tapınağı bulunduğu anlatılır.[1]
Bu tarih resmî turizm portalında geçer; UNESCO ise ayakta kalan yapının büyük kısmını Karahanlı dönemine tarihler.
Konum ve yakındaki yerler
39.77320, 64.41840 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
MeydanBuhara150 m
Lebi Havuz Topluluğu
Lebi Havuz, Buhara'da bir havuzun çevresinde Kukeldaş Medresesi ile Nâdir Divanbeyi medrese ve hankahının oluşturduğu 16.–17. yüzyıl meydanıdır.
MedreseBuhara300 m
Abdülaziz Han Medresesi
Abdülaziz Han Medresesi, Buhara hanı Abdülaziz Han'ın 1652'de Uluğ Bey Medresesi'nin karşısına yaptırdığı, zengin çini ve kalem işleriyle bilinen medresedir.
MedreseBuhara400 m
Mîr-i Arab Medresesi
Mîr-i Arab Medresesi, 1530'larda Şeybânî Ubeydullah Han döneminde yapılan ve Sovyet yıllarında da eğitim veren Buhara'nın tanınmış medresesidir.
MedreseBuhara400 m
Uluğ Bey Medresesi (Buhara)
Buhara'daki Uluğ Bey Medresesi, 1417'de yapılan ve UNESCO'ya göre şehirde Timurlu döneminden ayakta kalan başlıca yapı olan medresedir.
Minare ve AnıtBuhara400 m
Kalon Minaresi
Kalon Minaresi, Karahanlı hükümdarı Arslan Han'ın 1127'de yaptırdığı, yaklaşık 46 metrelik tuğla gövdesiyle Moğol istilasından kurtulan Buhara'nın simgesidir.
CamiBuhara450 m
Kalon Camii
Kalon Camii, Buhara'nın cuma camisi; 127 × 78 metrelik avlusu, 208 payesi ve 1514–15 tarihli taç kapısıyla Poi Kalon topluluğunun merkezidir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 5 gün (Şehrisebz'siz 4 gün)
Semerkant · Şehrisebz · Buhara
Semerkant–Buhara İslam Medeniyeti Rotası
Beş günde Semerkant, Şehrisebz ve Buhara: Timurlu anıtları, İmam Buhârî ve Mâtürîdî türbeleri, Sâmânî ve Karahanlı yapıları, Bahâeddîn Nakşibend Külliyesi.
- Durak
- 23
- Mesafe
- ~356 km
- Ulaşım
- Şehir içinde yürüyüş ve taksi; Semerkant–Şehrisebz ve Semerkant–Buhara arasında karayolu veya tren (güncel sefer bilgisini resmî kaynaklardan kontrol edin)
- 1 gün
Buhara
Buhara Eski Şehir Yürüyüşü
Buhara'nın tarihî merkezinde yürüyerek bir gün: Sâmânîler Türbesi'nden Ark'a, Poi Kalon'dan Lebi Havuz'a ve Çar Minar'a on bir durak.
- Durak
- 11
- Mesafe
- ~2,8 km
- Ulaşım
- Yürüyüş
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Magoki Attori mosque – an ancient mosque of Bukhara (Uzbekistan Travel)
Özbekistan Ulusal Turizm Bilgi Merkezi — Uzbekistan Travel · Resmî turizm kurumu · İngilizce · uzbekistan.travel · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 2Historic Centre of Bukhara (UNESCO Dünya Mirası Merkezi)
UNESCO World Heritage Centre · UNESCO · İngilizce · whc.unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 3Buhara (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Petar Milošević · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Buhara'da keşfetmeye devam edin
KülliyeBuhara
Bahâeddîn Nakşibend Külliyesi
Bahâeddîn Nakşibend Külliyesi, Nakşibendiyye'nin pîrinin Buhara'ya 11 km uzaklıktaki Kasr-ı Ârifân'da doğup defnedildiği yerde gelişen türbe ve dergâhtır.
TürbeBuhara
Sâmânîler Türbesi
Sâmânîler Türbesi, 892–907 arasında yapılan ve UNESCO'ya göre İslam dünyasında 10. yüzyıl mimarisinin ayakta kalan en iyi örneği olan tuğla türbedir.
Kale ve SurBuhara
Ark Kalesi
Ark Kalesi, Buhara'nın en eski devirlerden beri aynı yerde duran iç kalesi; Sâmânîlerden son Buhara emirine kadar hükümdarların ikametgâhıdır.
MakamBuhara
Çeşme-i Eyyûb
Çeşme-i Eyyûb, Buhara'da adı "Eyyûb'un pınarı" anlamına gelen, yerel gelenekte Hz. Eyyûb'la ilişkilendirilen bir su kaynağı üzerindeki türbe yapısıdır.