İmam-ı Azam Ebu Hanife Camii ve Türbesi nedir?
İmam-ı Azam Ebu Hanife Camii, Bağdat'ın Dicle'nin doğu yakasındaki A'zamiyye semtinde, Hanefî mezhebinin kurucusu kabul edilen Ebû Hanîfe'nin (ö. 767) kabri üzerinde yükselen cami ve türbedir. Kabrin üzerine ilk türbe 1067'de yapıldı; bugünkü külliyenin temeli, Kanûnî Sultan Süleyman'ın 1534'te Bağdat'ı aldıktan sonra yaptırdığı türbe, cami ve medreseye dayanır. Semt adını, İmâm-ı Â'zam lakabıyla anılan Ebû Hanîfe'den alır.
Neden önemli?
Ebû Hanîfe, dört Sünnî fıkıh mezhebinden biri olan Hanefî mezhebinin kurucusu kabul edilir ve "İmâm-ı Â'zam" (en büyük imam) lakabıyla anılır. Vasiyeti üzerine Bağdat'taki Hayzürân Kabristanı'nın doğu tarafına defnedilmiş, kabri yüzyıllar boyunca ziyaret edilmiş ve çevresindeki yerleşim onun adıyla anılmıştır.
Türbe, Bağdat tarihinin kırılma anlarını yansıtır: 1508'de şehri alan Şah İsmâil döneminde Abdülkādir-i Geylânî türbesiyle birlikte tahrip edildi. Kanûnî Sultan Süleyman 1534'te şehri aldığında mezarı buldurup yeniden türbe, cami ve medrese inşa ettirdi, çevresine de A'zamiyye Kalesi'ni yaptırdı.
Tarihi
767 (h. 150)
Ebû Hanîfe Bağdat'ta vefat etti; vasiyeti üzerine Hayzürân Kabristanı'nın doğu tarafına defnedildi.
1067 (h. 459)
Şerefülmülk Ebû Sa'd el-Müstevfî kabrin üzerine bir türbe, çevresine de bir medrese yaptırdı.
1508
Bağdat'ı alan Safevî Hükümdarı Şah İsmâil döneminde türbe tahrip edildi.
1534
Kanûnî Sultan Süleyman Bağdat'ı aldıktan sonra mezarı buldurarak türbe, cami ve medrese inşa ettirdi; çevreye A'zamiyye Kalesi'ni yaptırdı.
İslami önemi
Ebû Hanîfe'ye nispet edilen el-Fıkhü'l-ekber, el-Âlim ve'l-müteallim ve el-Vasiyye gibi risâleler, akaid alanındaki erken metinler arasında yer alır. Türbe, Hanefî Müslümanlar için Bağdat'taki başlıca ziyaret yerlerinden biridir.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Cuma namazı ve dinî günlerde cami çok kalabalık olur; ziyareti vakit aralarına göre planlayın.
- Dicle'nin karşı yakasındaki Kâzımiyye Türbesi köprüyle yaklaşık 2 km uzaklıktadır; iki ziyaret aynı yarım güne sığdırılabilir.
- Büyük türbelerin girişlerinde güvenlik kontrolü uygulanabilir; çanta, kamera ve telefon kurallarını girişte öğrenin.
Ziyaret adabı
- Omuzları ve dizleri örten, bol kıyafet giyilmesi; kadınların başlarını örtmesi beklenir.
- Camiye ayakkabılar çıkarılarak girilir.
- Namaz vakitlerinde turistik ziyaret yapılmaz; ziyareti vakit aralarına göre planlayın.
- İbadet edenlerin önünden geçmeyin, yüksek sesle konuşmayın ve flaşlı fotoğraf çekmeyin.
- Türbede sessiz olunur; kabir ziyaretinde dua ve Kur'an okumakla yetinilir.
- Türbeye ayakkabılar çıkarılarak girilir.
Konum ve yakındaki yerler
33.37198, 44.35841 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
TürbeBağdat2,1 km
Kâzımiyye Türbesi
Bağdat'ın Kâzımiyye semtinde, Mûsâ el-Kâzım ile torunu Muhammed et-Takī'nin kabirleri üzerinde yükselen, altın kaplı kubbeleriyle tanınan türbe.
SarayBağdat4,0 km
Abbasi Sarayı
Bağdat Rusâfe'de Dicle kıyısında, 12.–13. yüzyıla tarihlenen ve Halife Nâsır'ın sarayı mı Şerâbiyye Medresesi mi olduğu tartışılan Abbâsî tuğla yapısı.
TürbeBağdat4,1 km
Cüneyd-i Bağdadi Türbesi
Bağdat'ın Kerh yakasındaki Şeyh Ma'rûf semtinde, ilk dönem sûfîlerinden Cüneyd-i Bağdâdî'ye (ö. 909) ait olduğu kabul edilen türbe.
MedreseBağdat4,7 km
Müstansıriye Medresesi
Abbâsî Halifesi Müstansır-Billâh'ın Dicle kıyısında 1228–1233'te yaptırdığı, dört Sünnî mezhebin fıkhının birlikte okutulduğu tuğla medrese.
CamiBağdat5,2 km
Hulefa Camii
Bağdat Rusâfe'de, Abbâsî Halifesi Müktefî'nin 902'de yaptırdığı saray camiinin yerinde bulunan, Sûku'l-Gazl adıyla da anılan tarihî minareli cami.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 1 gün
Bağdat
Bağdat Ziyaret Rotası: Kâzımiyye, A'zamiyye ve Geylânî (1 Gün)
Bağdat'ın iki yakasındaki başlıca türbeleri ve Abbâsî yapılarını bir günde birleştiren rota: Kâzımiyye, İmâm-ı Â'zam, Geylânî ve Müstansıriye.
- Durak
- 5
- Mesafe
- ~11 km
- Ulaşım
- Taksi + kısa yürüyüşler
Sık sorulan sorular
İmâm-ı Â'zam Ebû Hanîfe nerede medfundur?
Ebû Hanîfe, Bağdat'ın A'zamiyye semtindeki türbede medfundur. Semt adını, onun "İmâm-ı Â'zam" lakabından alır.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Ebû Hanîfe — TDV İslâm Ansiklopedisi
TDV İslâm Araştırmaları Merkezi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2Bağdat — TDV İslâm Ansiklopedisi
TDV İslâm Araştırmaları Merkezi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Mohammed Qays Kazem · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Bağdat'ta keşfetmeye devam edin
TürbeBağdat
Abdülkadir Geylani Türbesi ve Dergâhı
Kādiriyye tarikatının kurucusu kabul edilen Abdülkādir-i Geylânî'nin (ö. 1166) Bağdat Rusâfe'deki kabri etrafında gelişen türbe, cami ve dergâh.
TürbeBağdat
Selman-ı Farisi Türbesi
Bağdat'ın 30 km güneydoğusunda, Selmân-ı Pâk kasabasında, Medâin valisi olarak burada vefat eden sahabi Selmân-ı Fârisî'nin türbesi.
Arkeolojik AlanBağdat
Eyvan-ı Kisra
Sâsânî başkenti Ktesifon'dan kalan dev tuğla kemer; 637'deki fetihten sonra bir süre mescit olarak kullanıldı, Selmân-ı Fârisî Türbesi'ne yakındır.