Kıble Mescidi nedir?
Kıble Mescidi, Harem-i Şerif'in kıble (güney) duvarı boyunca uzanan ve cuma namazlarının kılındığı ana camidir. Dar anlamda “Mescid-i Aksâ” denince çoğunlukla bu yapı kastedilir. Yaklaşık 80 × 55 m boyutlarındaki bina yedi nefli bir plana sahiptir.
Neden önemli?
Cami, Hz. Ömer'in 638'de Sahre'nin güneyinde namaz kıldırıp yaptırdığı basit mescidin yerinde yükselir. TDV'ye göre dönemin Grekçe papirüs kayıtları bugünkü yapının Emevî Halifesi I. Velîd döneminde (705–715) inşa edildiğini gösterir; bazı kaynaklar inşayı babası Abdülmelik'e bağlar.
Depremler nedeniyle defalarca yenilenen caminin bugünkü planı büyük ölçüde Fâtımî Halifesi Zâhir'in 1034 depreminden sonra yaptırdığı yeniden inşaya dayanır. Selâhaddîn-i Eyyûbî 1187'de mihrabı yeniletti ve Nûreddin Zengî'nin Halep'te yaptırdığı minberi buraya getirtti.
Tarihi
638
Hz. Ömer Sahre'nin güneyindeki düzlükte cemaate namaz kıldırdı; 670 civarında burayı gören hacı Arculf, yaklaşık 3000 kişilik ahşap bir mescitten söz eder.
705–715
Emevî Halifesi I. Velîd döneminde büyük cami inşa edildi.
747–748 ve 775
Depremlerde hasar gören yapı Abbâsî halifeleri Mansûr ve Mehdî tarafından onarıldı.
1034
Depremden sonra Fâtımî Halifesi Zâhir yapıyı küçülterek yeniden inşa ettirdi.
1099–1187
Haçlı döneminde bir kısmı Templier şövalyelerine, bir kısmı Latin krallarına saray olarak verildi; Selâhaddîn yapıyı yeniden camiye çevirdi.
1922–1942
Mimar Kemâleddin Bey'in 1922'de başlattığı kapsamlı onarımlar 1938–1942 çalışmalarıyla sürdü.
1969
21 Ağustos 1969'daki kundaklamada Nûreddin Zengî'nin minberi yandı; yapı daha sonra aslına uygun biçimde onarıldı.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Caminin kuzey cephesindeki revak 1217–1218'de Eyyûbî Meliki el-Muazzam tarafından yaptırılmıştır.
- 1969 yangınından kurtarılan minber parçaları Harem'deki İslam Müzesi koleksiyonundadır.
Ziyaret adabı
- Cuma ve vakit namazları sırasında turistik ziyaret yapılmaz.
Konum ve yakındaki yerler
31.77611, 35.23583 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
MescitKudüs100 m
Mervânî Mescidi
Harem-i Şerif'in güneydoğusundaki yeraltı tonozlu salon; halk arasında “Süleyman'ın ahırları” diye bilinir, 1996'dan beri namazgâh olarak kullanılır.
Arkeolojik AlanKudüs200 m
Burak Duvarı
Harem-i Şerif'in batı istinat duvarının bir bölümü; Müslümanlarca Burak'la ilişkilendirilir, Yahudiler için en kutsal ibadet yeridir.
Sebil ve ÇeşmeKudüs200 m
Kayıtbay Sebili
Memlük Sultanı Kayıtbay'ın Harem-i Şerif'in batı kesiminde yeniden yaptırdığı, oymalı taş kubbesiyle Kahire dışındaki Memlük mimarisinin seçkin örneği sebil.
Kutsal AlanKudüs200 m
Mescid-i Aksa (Harem-i Şerif)
Kudüs'te Kubbetü's-Sahra ve Kıble Mescidi'ni içine alan, Kur'an'da İsrâ hadisesiyle anılan ve Müslümanların ilk kıblesi olan surlu kutsal alan.
Minare ve AnıtKudüs200 m
Kubbetü's-Silsile
Kubbetü's-Sahra'nın hemen doğusunda, Emevî döneminde 691–692'de yapıldığı kabul edilen yanları açık kubbe; Harem-i Şerif'in en eski yapılarından.
MescitKudüs200 m
Kubbetü's-Sahra
Emevî Halifesi Abdülmelik'in 691'de tamamlattığı, Sahre denilen kutsal kayayı örten sekizgen yapı; İslam mimarisinin ayakta kalan en eski anıtlarından.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- Yarım gün – 1 gün
Kudüs
Kudüs Harem-i Şerif Rotası
Şam Kapısı'ndan başlayıp Kubbetü's-Sahra, Kıble Mescidi ve Mervânî Mescidi üzerinden Bâbürrahme Mezarlığı'na uzanan yarım günlük–bir günlük yürüyüş rotası.
- Durak
- 9
- Mesafe
- ~2,1 km
- Ulaşım
- Yürüyüş
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Mescid-i Aksâ — TDV İslâm Ansiklopedisi
TDV İslâm Araştırmaları Merkezi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2Aqsa Mosque — Discover Islamic Art
Museum With No Frontiers (MWNF) · Müze · İngilizce · islamicart.museumwnf.org · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3Velîd I — TDV İslâm Ansiklopedisi
TDV İslâm Araştırmaları Merkezi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 4Old City of Jerusalem and its Walls — UNESCO World Heritage Centre
UNESCO World Heritage Centre · UNESCO · İngilizce · whc.unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 5Yurt Dışı Seyahat Duyuruları
T.C. Dışişleri Bakanlığı · Resmî kurum · Türkçe · mfa.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 6İsrail'e ve Filistin'e Yönelik Güvenlik ve Seyahat Duyurusu, 7 Ekim 2023
T.C. Dışişleri Bakanlığı · Resmî kurum · Türkçe · mfa.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Godot13 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Kudüs'te keşfetmeye devam edin
MezarlıkKudüs
Bâbürrahme Mezarlığı
Harem-i Şerif'in doğu suru boyunca uzanan tarihî Müslüman mezarlığı; Şeddâd b. Evs ve Ubâde b. Sâmit gibi sahabilerin kabirleri burada gösterilir.
Kale ve SurKudüs
Kudüs Surları
Kanûnî Sultan Süleyman'ın 1536–1540'ta yaptırdığı, eski Kudüs'ü çevreleyen 3 km'yi aşkın, 34 kuleli ve yedi kapılı Osmanlı surları.
CamiKudüs
Hz. Ömer Mescidi (Kudüs)
Kıyâme Kilisesi'nin güney avlusunun karşısında, Hz. Ömer'in kilise dışında namaz kıldığı rivayet edilen yerde Eyyûbî döneminde yapılan küçük cami.
Kale ve SurKudüs
Şam Kapısı (Kudüs)
Kudüs surlarının kuzeyindeki en işlek ve süslü kapı; bugünkü yapı Kanûnî dönemine aittir, altında Roma dönemi kapısının kalıntıları görülür.