Burak Duvarı nedir?
Burak Duvarı, Harem-i Şerif'i batıdan çevreleyen istinat duvarının açıkta kalan kesimidir. Alt taş sıraları Roma döneminde Hirodes'in genişlettiği mâbedin çevre duvarına aittir; üst sıralar Emevî ve Memlük dönemlerinde eklenmiştir. Yahudiler aynı duvarı Batı Duvarı olarak adlandırır ve en kutsal ibadet yeri sayar.
Neden önemli?
Duvar, iki dinin farklı anlamlar yüklediği bir yerdir. İslam geleneğinde İsrâ gecesi Hz. Peygamber'i Kudüs'e getiren Burak'ın Mescid-i Aksâ'nın yakınında bağlandığı rivayet edilir ve duvar bu rivayetle anılır. Yahudilikte ise yıkılan mâbedin kalıntısı olarak kutsal kabul edilir; “Ağlama Duvarı” adı Batı literatüründe yaygınlaşmıştır.
TDV'ye göre 1929'daki olaylardan sonra Milletler Cemiyeti'nin kurduğu komisyon, duvarın Müslümanların mülkiyetinde olduğuna, Yahudilerin ise önünde dua edebileceğine karar verdi. MWNF'ye göre Haziran 1967'de duvarın önündeki Mağribîler Mahallesi yıkılarak bugünkü meydan açıldı.
Tarihi
m.ö. 1. yüzyıl
Hirodes mâbed alanını genişletti; duvarın büyük, düzgün kesilmiş alt taş sıraları bu döneme aittir.
661–750
Emevî döneminde duvarın üst kısmına yeni taş sıraları eklendi.
1250–1517
Memlük döneminde en üst taş sıraları yapıldı.
16. yüzyıl
Osmanlı döneminde duvarın önü Yahudiler için düzenli bir dua yerine dönüştü.
1929
Milletler Cemiyeti komisyonu mülkiyet ve kullanım hakkında karar verdi.
Haziran 1967
Duvarın önündeki Mağribîler Mahallesi yıkıldı ve geniş bir meydan açıldı.
İslami önemi
Hadis kaynaklarında, Hz. Peygamber Mescid-i Aksâ'ya vardığında Burak'ın peygamberlerin bineklerini bağladıkları bir halkaya bağlandığı anlatılır (Müslim, “Îmân”, 259). Bağlama yerinin bugünkü duvarla eşleştirilmesi geleneğe dayanır.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Geleneksel kabul
Burak'ın İsrâ gecesi bu duvarın yanında bağlandığı kabul edilir.[2,3]
Hadisler bağlama yerini Mescid-i Aksâ'nın kapısı, yanı veya yakını olarak anar; tam yerin bu duvar olduğu geleneğe dayanır.
- Tarihî kaynaklarla doğrulanmış
Duvarın alt taş sıraları Hirodes döneminden, üst sıraları İslam dönemindendir.[1,3]
Konum ve yakındaki yerler
31.77695, 35.23425 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
Sebil ve ÇeşmeKudüs50 m
Kayıtbay Sebili
Memlük Sultanı Kayıtbay'ın Harem-i Şerif'in batı kesiminde yeniden yaptırdığı, oymalı taş kubbesiyle Kahire dışındaki Memlük mimarisinin seçkin örneği sebil.
MescitKudüs150 m
Kubbetü's-Sahra
Emevî Halifesi Abdülmelik'in 691'de tamamlattığı, Sahre denilen kutsal kayayı örten sekizgen yapı; İslam mimarisinin ayakta kalan en eski anıtlarından.
CamiKudüs200 m
Kıble Mescidi
Harem-i Şerif'in güneyindeki gri kubbeli ana cami; Emevîler döneminde yapıldı, bugünkü planı büyük ölçüde 1034 depremi sonrası Fâtımî onarımına dayanır.
Minare ve AnıtKudüs200 m
Kubbetü's-Silsile
Kubbetü's-Sahra'nın hemen doğusunda, Emevî döneminde 691–692'de yapıldığı kabul edilen yanları açık kubbe; Harem-i Şerif'in en eski yapılarından.
Kutsal AlanKudüs200 m
Mescid-i Aksa (Harem-i Şerif)
Kudüs'te Kubbetü's-Sahra ve Kıble Mescidi'ni içine alan, Kur'an'da İsrâ hadisesiyle anılan ve Müslümanların ilk kıblesi olan surlu kutsal alan.
MescitKudüs250 m
Mervânî Mescidi
Harem-i Şerif'in güneydoğusundaki yeraltı tonozlu salon; halk arasında “Süleyman'ın ahırları” diye bilinir, 1996'dan beri namazgâh olarak kullanılır.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Sık sorulan sorular
Burak Duvarı ile Ağlama Duvarı aynı yer mi?
Evet. Aynı duvarın Müslümanlarca kullanılan adı Burak Duvarı (Hâitü'l-Burâk), Yahudilerce kullanılan adı Batı Duvarı'dır (ha-Kotel ha-Ma'aravi). “Ağlama Duvarı” adı Batı literatüründe yaygınlaşmıştır.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Ağlama Duvarı — TDV İslâm Ansiklopedisi
TDV İslâm Araştırmaları Merkezi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2Burak — TDV İslâm Ansiklopedisi
TDV İslâm Araştırmaları Merkezi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3Wall of al-Buraq — Discover Islamic Art
Museum With No Frontiers (MWNF) · Müze · İngilizce · islamicart.museumwnf.org · Erişim: 24 Eylül 2026
- 4Yurt Dışı Seyahat Duyuruları
T.C. Dışişleri Bakanlığı · Resmî kurum · Türkçe · mfa.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 5İsrail'e ve Filistin'e Yönelik Güvenlik ve Seyahat Duyurusu, 7 Ekim 2023
T.C. Dışişleri Bakanlığı · Resmî kurum · Türkçe · mfa.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Golasso · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Kudüs'te keşfetmeye devam edin
MezarlıkKudüs
Bâbürrahme Mezarlığı
Harem-i Şerif'in doğu suru boyunca uzanan tarihî Müslüman mezarlığı; Şeddâd b. Evs ve Ubâde b. Sâmit gibi sahabilerin kabirleri burada gösterilir.
Kale ve SurKudüs
Kudüs Surları
Kanûnî Sultan Süleyman'ın 1536–1540'ta yaptırdığı, eski Kudüs'ü çevreleyen 3 km'yi aşkın, 34 kuleli ve yedi kapılı Osmanlı surları.
CamiKudüs
Hz. Ömer Mescidi (Kudüs)
Kıyâme Kilisesi'nin güney avlusunun karşısında, Hz. Ömer'in kilise dışında namaz kıldığı rivayet edilen yerde Eyyûbî döneminde yapılan küçük cami.
Kale ve SurKudüs
Şam Kapısı (Kudüs)
Kudüs surlarının kuzeyindeki en işlek ve süslü kapı; bugünkü yapı Kanûnî dönemine aittir, altında Roma dönemi kapısının kalıntıları görülür.