Fes el-Bâlî (Eski Fes Medinesi)
فاس البالي
Fes el-Bâlî (Eski Fes Medinesi) nedir?
Fes el-Bâlî, Fes vadisinin iki yakasına kurulan eski şehirdir. UNESCO'ya göre ilk şehir, Endülüslüler ve Kayrevanlılar yakası olmak üzere iki surlu mahalleden oluşuyordu; Murâbıtlar 11. yüzyılda bunları tek bir sur içine aldı ve şehir Muvahhidler döneminde bugünkü büyüklüğüne ulaştı. Dar sokakları, çarşıları, medreseleri, fundukları ve zanaat atölyeleriyle yaşayan bir tarihî şehirdir.
Neden önemli?
UNESCO'ya göre Fes medinesi Arap-İslam dünyasının en geniş ve en iyi korunmuş tarihî şehirlerinden biridir; çoğunlukla özgün işlevlerini koruyan kent dokusu bir yaşam biçimini, becerileri ve kültürü de aktarır.
Fas Ulusal Turizm Ofisi medineyi 'açık hava müzesi' olarak tanımlar: dericiden dokumacıya, bakırcıdan çömlekçiye farklı zanaat ustaları burada bir arada çalışır.
Tarihi
789–808
İdrîsî hanedanı tarafından kuruldu.
818 (h. 202)
Kurtuba'daki olayların ardından Endülüs'ten gelen yüzlerce aile vadinin sağ yakasına yerleşti.
1070 civarı
Murâbıtlar iki yakayı ayıran surları yıkarak şehri tek sur içinde birleştirdi.
12.–13. yüzyıl
Muvahhidler döneminde şehir bugünkü sınırlarına ulaştı.
1276
Merînîler batıda Fes el-Cedîd'i (Yeni Fes) kurdu.
1981
Fes Medinesi UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Fas Ulusal Turizm Ofisi'ne göre medineye girmenin en kolay yolu Bâbu Bûcelûd (Bab Boujloud) kapısıdır.
- Sokaklar dar ve karmaşıktır; ilk ziyarette lisanslı yerel bir rehberle gezmek yön bulmayı kolaylaştırır.
Konum ve yakındaki yerler
34.06250, -4.97250 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
CamiFes300 m
Karaviyyîn Camii
Karaviyyîn Camii, Fes'te 859'da Fâtıma el-Fihriyye'nin yaptırdığı cami; ders halkaları ve kütüphanesiyle yüzyıllarca Mağrib'in en önemli ilim merkezi oldu.
MedreseFes300 m
Attârîn Medresesi
Attârîn Medresesi, Fes'te Karaviyyîn'in yanında Merînî sultanı Ebû Saîd Osman döneminde yapılan, zellij ve alçı süslemeleriyle ünlü küçük medrese.
TürbeFes350 m
Mevlây İdrîs Zaviyesi (II. İdrîs Türbesi)
Mevlây İdrîs Zaviyesi, Fes'in kurucusu olarak anılan II. İdrîs'e atfedilen türbeyi barındıran cami ve ziyaretgâh; medinenin en çok ziyaret edilen yerlerinden.
Kervansaray ve HanFes400 m
Neccârîn Fundukı
Neccârîn Fundukı, Fes'te Alevî sultanı Mevlây İsmâil döneminde 1711'de yapılan tüccar hanı; 1998'deki restorasyonla ahşap sanatları müzesine dönüştürüldü.
CamiFes400 m
Endülüsler Camii
Endülüsler Camii, Fes'in Endülüslüler mahallesinde 859'da kurulan cami; 10. yüzyıl minaresi ve Muvahhid halifesi en-Nâsır'ın yaptırdığı anıtsal kapısıyla bilinir.
MedreseFes950 m
Bû İnâniye Medresesi
Bû İnâniye Medresesi, Fes'te Merînî sultanı Ebû İnân'ın 1351–1356'da yaptırdığı, minareli cuma camisiyle öne çıkan Merînîler'in en büyük medresesi.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 1 gün
Fes
Fes Medinesi Yürüyüşü: Bâbu Bûcelûd'dan Karaviyyîn'e
Fes el-Bâlî'de Bâbu Bûcelûd'dan başlayıp Bû İnâniye, Neccârîn, Mevlây İdrîs Zaviyesi, Attârîn ve Karaviyyîn'e uzanan, Endülüsler Camii'nde biten medine yürüyüşü.
- Durak
- 8
- Mesafe
- ~3,4 km
- Ulaşım
- Yürüyüş (medine araç trafiğine uygun değildir)
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Medina of Fez
UNESCO World Heritage Centre · UNESCO · İngilizce · whc.unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 2KARAVİYYÎN CAMİİ
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3Andalusian Mosque
Museum With No Frontiers – Discover Islamic Art · Müze · İngilizce · islamicart.museumwnf.org · Erişim: 24 Eylül 2026
- 4Travel Fez Morocco
Moroccan National Tourist Office (ONMT) · Resmî turizm kurumu · İngilizce · visitmorocco.com · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 5Medina in Fez
Moroccan National Tourist Office (ONMT) · Resmî turizm kurumu · İngilizce · visitmorocco.com · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Bjørn Christian Tørrissen · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Fes'te keşfetmeye devam edin
SarayFes
Batha Sarayı (Batha Müzesi)
Batha Sarayı, Fes'te 19. yüzyıl sonunda Alevî sultanları Mevlây Hasan ve Mevlây Abdülaziz döneminde yapılan saray; Bû İnâniye'nin minberini barındıran müze.