Diyarbakır Surları nedir?
Diyarbakır Surları, tarihî kenti çevreleyen dış surlar ile kuzeydoğu köşesindeki İçkale'den oluşan savunma sistemidir. Dış surların büyük kısmı 4. yüzyıl ortasına tarihlenir; İslam dönemlerinde onarılan surlar üzerinde UNESCO'nun kaydettiği 63 kitabe bulunur. Surlar; İçkale, Hevsel Bahçeleri, Anzele su kaynağı ve On Gözlü Köprü ile birlikte 2015'te UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.
Neden önemli?
Surlar, Helenistik dönemden Osmanlı'ya kadar bölgenin en önemli şehirlerinden birinin savunma tarihini belgeler. Dış surlarda 82, İçkale'de 19 burç bulunur; kent dışarıya kuzeyde Dağ Kapı, batıda Urfa Kapı, güneyde Mardin Kapı ve doğuda Yeni Kapı ile açılır.
Surlarla Dicle arasındaki Hevsel Bahçeleri, yüzyıllar boyunca şehri besleyen yeşil kuşaktır ve UNESCO alanının ayrılmaz parçasıdır. İçkale'deki Hz. Süleyman Camii de bu alanın içinde kalır.
Tarihi
4. yüzyıl ortası
Bugünkü dış surların büyük bölümü Roma döneminde inşa edildi.
639
Şehir, Hz. Ömer döneminde Iyâz b. Ganm komutasındaki İslam ordusu tarafından fethedildi.
İslam dönemleri
Surlar farklı hanedanlar döneminde onarıldı ve genişletildi; üzerindeki 63 kitabe bu çalışmaları belgeler.
1930'lar
Dış surlardaki üç burç yıkıldı.
2015
"Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı" adıyla UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Surların bazı bölümlerinde yürüyüş yapılabilir; Hevsel Bahçeleri ve Dicle manzarası için güney ve doğu surları tercih edilir.
Konum ve yakındaki yerler
37.91086, 40.22728 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
CamiDiyarbakır650 m
Behram Paşa Camii
Diyarbakır Beylerbeyi Behram Paşa'nın 1564–1572'de yaptırdığı, Mimar Sinan'ın eser listesinde anılan tek kubbeli, iki renkli taş revaklı cami.
CamiDiyarbakır750 m
Diyarbakır Ulu Camii
639'da şehrin en büyük kilisesinden dönüştürülen, planıyla Şam Emevî Camii'ni izleyen, Anadolu'nun en eski camilerinden Diyarbakır Ulu Camii.
MedreseDiyarbakır800 m
Mesudiye Medresesi
Diyarbakır Ulu Camii'ne bitişik, Artuklu döneminde yapımına başlanıp 1222-23'te tamamlanan, bazalt taştan iki katlı revaklı avlulu medrese.
Kervansaray ve HanDiyarbakır900 m
Hasan Paşa Hanı
Diyarbakır Ulu Camii'nin doğusunda, 1570'lerde Vezirzade Hasan Paşa'nın yaptırdığı, avlusunda kubbeli şadırvan bulunan iki katlı Osmanlı hanı.
Minare ve AnıtDiyarbakır900 m
Dört Ayaklı Minare
Diyarbakır'da 1500 yılında Akkoyunlu Kasım Bey'in yaptırdığı Şeyh Mutahhar Camii'nin, camiden ayrı dört sütun üzerinde yükselen minaresi.
CamiDiyarbakır1,4 km
Hz. Süleyman Camii
Diyarbakır İçkale'de 12. yüzyıl ortasına tarihlenen cami; türbesinde Âmid fethinde şehit düştüğü rivayet edilen 27 sahabinin kabri anılır.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 2 gün
Diyarbakır · Mardin
Diyarbakır–Mardin Artuklu Mirası Rotası (2 Gün)
Diyarbakır Ulu Camii ve Mesudiye Medresesi'nden Mardin'in Zinciriye ve Kasımiye medreselerine: iki günde Artuklu cami ve medreseleri.
- Durak
- 12
- Mesafe
- ~85 km
- Ulaşım
- Yürüyüş + taksi; şehirler arası karayolu
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Diyarbakır Fortress and Hevsel Gardens Cultural Landscape
UNESCO World Heritage Centre · UNESCO · İngilizce · whc.unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 2Surlar
Diyarbakır İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü · Resmî kurum · Türkçe · diyarbakir.ktb.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 3Top Things to See in Diyarbakır
Go Türkiye (Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı) · Resmî turizm kurumu · İngilizce · goturkiye.com · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Brian Dell · Public domain · Wikimedia Commons