Kâbe nedir?
Kâbe, Mekke'de Mescid-i Haram'ın ortasında yer alan, üzeri siyah örtüyle (kisve) kaplı küp biçimli yapıdır. Dünyanın her yerindeki Müslümanlar namazda Kâbe'ye yönelir, tavaf onun etrafında yapılır. Doğu köşesinde Hacerülesved, kapısının karşısında Makam-ı İbrâhim, kuzeybatısında yarım daire biçimli Hicr (Hatîm) bulunur.
Neden önemli?
Kur'an'da Kâbe, insanlar için kurulan ilk mabet (Âl-i İmrân 3/96) olarak anılır; Kâbe adının yanı sıra Beyt ve el-Beytü'l-atîk gibi adlarla geçer, Beytullah adıyla da bilinir. Hz. İbrâhim ile Hz. İsmâil'in evin temellerini yükselttiği el-Bakara 2/127'de bildirilir.
İslam öncesinde de hac yeri olarak ziyaret edilen Kâbe'nin çevresine putperestliğin yayılmasıyla putlar dikildi. 630'da Mekke'nin fethinde Kâbe putlardan temizlendi ve Hz. Peygamber içinde namaz kıldı.
Yapı tarih boyunca sel, yangın ve kuşatmalar nedeniyle birkaç kez yeniden inşa edildi. Bugünkü duvarların büyük bölümü, 1630'daki büyük selden sonra IV. Murad döneminde Hacerülesved köşesi dışında temelden yeniden örülen yapıya dayanır.
Tarihi
605
Kureyş Kâbe'yi yeniden inşa etti; Hz. Muhammed amcası Abbas ile taş taşıdı ve Hacerülesved'in yerine konmasında kabileler arasındaki anlaşmazlığı çözdü.
630 (h. 8)
Mekke'nin fethinde Kâbe putlardan temizlendi; Hz. Peygamber içeride namaz kıldı.
684 (h. 64)
Abdullah b. Zübeyr, Emevî kuşatmasında hasar gören Kâbe'yi Hz. İbrâhim'in temellerini esas alarak yeniden yaptırdı ve Hicr'i binaya kattı.
692 (h. 73)
Haccâc b. Yûsuf kuzeybatı duvarını Kureyş'in temeline geri çekti; Hicr yeniden binanın dışında kaldı ve ikinci kapı kapatıldı.
930 (h. 317)
Karmatîler Mekke'yi yağmalayıp Hacerülesved'i yerinden söküp götürdü; taş yıllar sonra yerine iade edildi.
1612 (h. 1021)
I. Ahmed döneminde çatlayan duvarlar demir kuşaklarla güçlendirildi, altın oluk yenilendi.
1630–1631
Büyük selde yıkılan duvarlar IV. Murad döneminde Hacerülesved köşesi hariç temelden yeniden örüldü.
1996–1997
Suudi döneminde yapılan kapsamlı onarımda duvar taşları numaralanarak söküldü, bozulan kısımlar onarıldı.
İslami önemi
Makam-ı İbrâhim'in namazgâh edinilmesi el-Bakara 2/125'te emredilir; Hz. Peygamber Vedâ haccında tavaftan sonra makamın arkasında iki rekât namaz kıldı (Buhârî, “Salât”, 30).
Tavaf, Kâbe'nin doğu köşesindeki Hacerülesved hizasından başlar; Kâbe sola alınarak (saat yönünün tersine) yedi şavt dönülür ve tavaf yine bu hizada biter.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Dinî kaynaklarda geçen
Kur'an'a göre Kâbe'nin temellerini Hz. İbrâhim ile Hz. İsmâil yükseltmiştir (el-Bakara 2/127).[1]
- Rivayet
Kâbe'yi Hz. İbrâhim'den önce meleklerin veya Hz. Âdem'in inşa ettiği rivayet edilir.[1,6]
Kur'an'da Hz. İbrâhim öncesindeki inşa hakkında bilgi yoktur; TDV İslâm Ansiklopedisi bu rivayetlerin çoğunun İsrâiliyat kaynaklı olduğunu belirtir.
- Geleneksel kabul
Makam-ı İbrâhim, Hz. İbrâhim'in Kâbe'yi inşa ederken üzerine çıktığı ve ayak izlerini taşıyan taş olarak kabul edilir.[2]
“Makam-ı İbrâhim” ifadesi Kur'an'da geçer (el-Bakara 2/125; Âl-i İmrân 3/97); bazı müfessirler bu ifadeyle Arafat, Müzdelife ve Mina gibi hac mekânlarının kastedildiğini söylemiştir.
- Rivayet
Hacerülesved'in cennetten indirildiği rivayet edilir.[3]
TDV'ye göre bu konudaki rivayetlerin birçoğu zayıf isnadlıdır. Hz. Ömer'in, Hacerülesved'in fayda da zarar da vermeyen bir taş olduğunu bildiğini, Resûlullah'ı öperken görmeseydi onu öpmeyeceğini söylediği nakledilir (Buhârî, “Hac”, 57, 60).
- Tarihî kaynaklarla doğrulanmış
Hz. Muhammed, Kureyş'in 605'teki yeniden inşasında Hacerülesved'i bizzat yerine yerleştirmiştir.[1,3]
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Tavafın usulü ve ihram gibi konular için Diyanet'in hac ve umre kaynaklarına başvurun.
Galeri
Konum ve yakındaki yerler
21.42250, 39.82620 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
CamiMekke50 m
Mescid-i Haram
Mescid-i Haram, Mekke'de Kâbe'yi çevreleyen, tavaf ve sa'y alanlarını içine alan, hac ve umrenin merkezindeki camidir; tarih boyunca defalarca genişletildi.
Kutsal AlanMekke150 m
Safa ve Merve
Safa ve Merve, Mescid-i Haram içinde aralarında sa'y yapılan iki tepedir; Kur'an'da Allah'ın nişanlarından sayılır ve Hz. Hâcer'in su arayışıyla anılır.
CamiMekke1,2 km
Cin Mescidi
Cin Mescidi, Cennetü'l-Muallâ yakınında, Hz. Peygamber'in cinlere Kur'an okuduğu yer olarak anılan noktada kurulmuş, Mekke'nin tarihî mescitlerindendir.
MezarlıkMekke1,6 km
Cennetü'l-Muallâ
Cennetü'l-Muallâ, Mescid-i Haram'ın yaklaşık 2 km kuzeyindeki Hacûn mevkiinde bulunan tarihî Mekke mezarlığıdır; Hz. Hatice burada defnedildi.
MağaraMekke5,2 km
Cebel-i Nur ve Hira Mağarası
Hira Mağarası, Mekke'nin kuzeydoğusundaki Cebel-i Nur'un zirvesine yakın küçük bir kaya boşluğudur; Hz. Muhammed'e ilk vahiy 610'da burada geldi.
CamiMekke5,4 km
Mescid-i Hayf
Mescid-i Hayf, Mina'da küçük cemrenin yakınında, Hz. Peygamber'in Vedâ haccında namaz kılıp insanlara hitap ettiği yerde kurulmuş tarihî camidir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Sık sorulan sorular
Makam-ı İbrâhim nedir?
Kâbe kapısının karşısında, camlı altıgen bir mahfaza içinde korunan taştır. Genel kabule göre Hz. İbrâhim Kâbe'yi inşa ederken bu taşın üzerine çıkmıştır; üzerinde ayak izi olarak kabul edilen iki çukur bulunur.
Hacerülesved nerededir?
Kâbe'nin doğu köşesinde, yerden yaklaşık 1,5 m yükseklikte gümüş bir mahfaza içindedir. Tavaf bu köşenin hizasından başlar.
Mültezem neresidir?
Mültezem, Kâbe'nin Hacerülesved köşesi ile kapısı arasında kalan, yaklaşık 2 metrelik duvar bölümüdür. Hz. Peygamber'in ve sahâbenin burada dua ettiği nakledilir; TDV İslâm Ansiklopedisi, buranın duaların kabul edildiği yer olduğunu bildiren rivayetleri Nevevî'nin zayıf saydığını da aktarır. Diyanet'in Hac İlmihali, izdiham nedeniyle bugün duvara yaslanarak dua etmenin pek mümkün olmadığını belirtir; bu yüzden başkalarını rahatsız etmeden Mültezem'in karşısında durarak dua edilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Kâbe (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2Makām-ı İbrâhim (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3Hacerülesved (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 4Mültezem (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 5Kutsal Topraklar Rehberi – Hicaz Albümü
T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı (Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü eğitim portalı) · Dinî kurum · Türkçe · hacumreegitim.hac.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 6The First House of Worship (Discover Makkah)
Mekke ve Kutsal Mekânlar Kraliyet Komisyonu — Discover Makkah · Resmî turizm kurumu · İngilizce · discovermakkah.sa · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 7Al-Masjid Al-Haram (Discover Makkah)
Mekke ve Kutsal Mekânlar Kraliyet Komisyonu — Discover Makkah · Resmî turizm kurumu · İngilizce · discovermakkah.sa · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 8Makkah | A Sacred Legacy Through Faith and History (Visit Saudi)
Suudi Turizm Otoritesi — Visit Saudi · Resmî turizm kurumu · İngilizce · visitsaudi.com · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 9العمرة (Nusuk umre sayfası)
Nusuk — Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanlığı platformu · Resmî kurum · Arapça · nusuk.sa · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 10Hajj and Umrah Ministry Urges Compliance with Tawaf Guidelines for Smooth, Tranquil Umrah (10 Mart 2026)
Saudi Press Agency (SPA) · Resmî kurum · İngilizce · spa.gov.sa · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Richard Mortel · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
Mekke'de keşfetmeye devam edin
Kutsal AlanMekke
Arafat
Arafat, Mekke'nin yaklaşık 21 km doğusunda, haccın rüknü olan vakfenin yapıldığı geniş ovadır; Cebel-i Rahme ve Nemire Mescidi bu alandadır.
Kutsal AlanMekke
Mina
Mina, Mekke ile Müzdelife arasında, hacda şeytan taşlama, kurban ve bayram günlerinde konaklamanın yapıldığı; Cemerât Köprüsü'nün bulunduğu vadidir.
MağaraMekke
Sevr Dağı ve Mağarası
Sevr Mağarası, Mekke'nin güneyindeki Sevr Dağı'nın zirvesine yakın küçük bir mağaradır; Hz. Muhammed ile Hz. Ebûbekir hicrette burada üç gece saklandı.
DağMekke
Cebel-i Rahme
Cebel-i Rahme, Arafat ovasının kuzeydoğusunda yaklaşık 70 m yüksekliğinde granit bir tepedir; Hz. Peygamber Vedâ haccında vakfeyi bu tepenin eteğinde yaptı.