Safa ve Merve nedir?
Safa ve Merve, Kâbe'nin doğusunda karşılıklı duran iki küçük tepedir. Aralarındaki yol (mes'â), hac ve umrede sa'y ibadeti için yürünür; uzunluğu kaynağa göre yaklaşık 390–450 metre arasında verilir. 1955'ten sonraki Suudi genişletmesiyle sa'y yolu Mescid-i Haram'ın içine katıldı.
Neden önemli?
el-Bakara 2/158'de Safa ile Merve'nin Allah'ın nişanlarından (şeâir) olduğu bildirilir. Sa'yin kökeni, Hz. İbrâhim'in eşi Hâcer'in oğlu İsmâil için bu iki tepe arasında su aramasına dayanır (Buhârî, “Enbiyâ”, 9).
Hz. Peygamber tebliğin ilk yıllarında Safa tepesine çıkarak Mekkelileri açıkça İslam'a davet etti; Mekke'nin fethinden sonra da Safa'da Mekkelilerden biat aldı.
İki tepe arasındaki alan zamanla doldurulup düzlendi. Bugün sa'y yolu, genişliği yaklaşık 40 metreye çıkarılmış katlı ve kapalı bir galerinin içindedir.
Tarihi
Mekke dönemi
Hz. Peygamber Safa tepesinde Mekkelileri topluca İslam'a davet etti.
715–717
Mekke Valisi Hâlid b. Abdullah el-Kasrî sa'y yolunu hac günlerinde kandillerle aydınlattırdı.
1955–1976
Suudi genişletmesiyle mes'â, iki katlı bir yapı olarak Mescid-i Haram'a katıldı.
Günümüz
Son düzenlemelerle sa'y yolunun genişliği yaklaşık 20 metreden 40 metreye çıkarıldı.
İslami önemi
Sa'y, Safa'dan başlayıp Merve'de biten dört gidiş ve üç dönüşten oluşur; ibadetin ayrıntıları için Diyanet'in hac ve umre kaynaklarına başvurulmalıdır.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Dinî kaynaklarda geçen
Safa ile Merve, Kur'an'da Allah'ın nişanlarından (şeâir) sayılır (el-Bakara 2/158).[1]
- Dinî kaynaklarda geçen
Sa'y, Hz. Hâcer'in oğlu İsmâil için Safa ile Merve arasında su aramasına dayanır.[1]
Olay Buhârî'de (“Enbiyâ”, 9) nakledilir.
- Kesinliği tartışmalı
Safa ile Merve arasındaki sa'y yolunun uzunluğu kaynaklarda farklı verilir.[1,2,4]
TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Safâ ve Merve maddesi yaklaşık 390 m, Sa'y maddesi 394,5 m, Diyanet'in Kutsal Topraklar Rehberi yaklaşık 400 m verir; bazı İngilizce ansiklopedik kaynaklarda yaklaşık 450 m geçer.
Konum ve yakındaki yerler
21.42360, 39.82720 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
CamiMekke150 m
Mescid-i Haram
Mescid-i Haram, Mekke'de Kâbe'yi çevreleyen, tavaf ve sa'y alanlarını içine alan, hac ve umrenin merkezindeki camidir; tarih boyunca defalarca genişletildi.
Kutsal AlanMekke150 m
Kâbe
Kâbe, Mescid-i Haram'ın ortasındaki, Müslümanların namazda yöneldiği küp biçimli mabettir; Kur'an'a göre temellerini Hz. İbrâhim ve Hz. İsmâil yükseltti.
CamiMekke1,1 km
Cin Mescidi
Cin Mescidi, Cennetü'l-Muallâ yakınında, Hz. Peygamber'in cinlere Kur'an okuduğu yer olarak anılan noktada kurulmuş, Mekke'nin tarihî mescitlerindendir.
MezarlıkMekke1,5 km
Cennetü'l-Muallâ
Cennetü'l-Muallâ, Mescid-i Haram'ın yaklaşık 2 km kuzeyindeki Hacûn mevkiinde bulunan tarihî Mekke mezarlığıdır; Hz. Hatice burada defnedildi.
MağaraMekke5,0 km
Cebel-i Nur ve Hira Mağarası
Hira Mağarası, Mekke'nin kuzeydoğusundaki Cebel-i Nur'un zirvesine yakın küçük bir kaya boşluğudur; Hz. Muhammed'e ilk vahiy 610'da burada geldi.
CamiMekke5,3 km
Mescid-i Hayf
Mescid-i Hayf, Mina'da küçük cemrenin yakınında, Hz. Peygamber'in Vedâ haccında namaz kılıp insanlara hitap ettiği yerde kurulmuş tarihî camidir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Safâ ve Merve (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2Sa‘y (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3Mescid-i Harâm (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 4Kutsal Topraklar Rehberi – Hicaz Albümü
T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı (Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü eğitim portalı) · Dinî kurum · Türkçe · hacumreegitim.hac.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 5Al-Masjid Al-Haram (Discover Makkah)
Mekke ve Kutsal Mekânlar Kraliyet Komisyonu — Discover Makkah · Resmî turizm kurumu · İngilizce · discovermakkah.sa · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 6The First House of Worship (Discover Makkah)
Mekke ve Kutsal Mekânlar Kraliyet Komisyonu — Discover Makkah · Resmî turizm kurumu · İngilizce · discovermakkah.sa · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 7Makkah | A Sacred Legacy Through Faith and History (Visit Saudi)
Suudi Turizm Otoritesi — Visit Saudi · Resmî turizm kurumu · İngilizce · visitsaudi.com · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 8العمرة (Nusuk umre sayfası)
Nusuk — Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanlığı platformu · Resmî kurum · Arapça · nusuk.sa · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 9Hajj and Umrah Ministry Urges Compliance with Tawaf Guidelines for Smooth, Tranquil Umrah (10 Mart 2026)
Saudi Press Agency (SPA) · Resmî kurum · İngilizce · spa.gov.sa · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Swerveut ( talk ) · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Mekke'de keşfetmeye devam edin
Kutsal AlanMekke
Arafat
Arafat, Mekke'nin yaklaşık 21 km doğusunda, haccın rüknü olan vakfenin yapıldığı geniş ovadır; Cebel-i Rahme ve Nemire Mescidi bu alandadır.
Kutsal AlanMekke
Mina
Mina, Mekke ile Müzdelife arasında, hacda şeytan taşlama, kurban ve bayram günlerinde konaklamanın yapıldığı; Cemerât Köprüsü'nün bulunduğu vadidir.
MağaraMekke
Sevr Dağı ve Mağarası
Sevr Mağarası, Mekke'nin güneyindeki Sevr Dağı'nın zirvesine yakın küçük bir mağaradır; Hz. Muhammed ile Hz. Ebûbekir hicrette burada üç gece saklandı.
DağMekke
Cebel-i Rahme
Cebel-i Rahme, Arafat ovasının kuzeydoğusunda yaklaşık 70 m yüksekliğinde granit bir tepedir; Hz. Peygamber Vedâ haccında vakfeyi bu tepenin eteğinde yaptı.