Hive

Hive, Özbekistan'ın batısında, Amuderya'nın güneyindeki Hârizm vahasında yer alan tarihî şehirdir. UNESCO'ya göre İçan Kale, kervanların çölü geçip İran'a yönelmeden önceki son durağıydı. Arkeolojik kalıntılar yerleşimin çok eskiye uzandığını gösterir; şehrin adı Arap coğrafyacılarının eserlerinde 10. yüzyılda geçer.

Amuderya'nın yatak değiştirmesiyle eski başkent Gürgenç (Köneürgenç) terk edilince Hive, 17. yüzyılın başında Arap Muhammed Han döneminde Hîve Hanlığı'nın merkezi oldu. Ruslar şehri 29 Mayıs 1873'te ele geçirdi; hanlık 20. yüzyılın başına kadar Rus himayesinde sürdü.

Bugünkü İçan Kale, yaklaşık 650 × 400 metrelik dikdörtgen bir alanı kuşatan ve yer yer 10 metreye ulaşan tuğla surlarla çevrilidir. İçindeki camilerin, medreselerin, minarelerin ve sarayların çoğu 18. ve 19. yüzyıllarda inşa edildi; ICOMOS'a göre 17. yüzyıldan önceki yapıların pek azı günümüze ulaştı. Oymalı ahşap direkli eyvanlara açılan avlulu evler de UNESCO'nun vurguladığı Hive konut mimarisinin parçasıdır. İçan Kale 1990'da Özbekistan'dan UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne giren ilk alan oldu. İslam İşbirliği Teşkilatı Hive'yi 2024 yılı için İslam Dünyası Turizm Başkenti ilan etti.

İçan Kale, Orta Asya'da surları, sokak dokusu ve anıtlarıyla bütünlüğünü koruyan nadir iç şehirlerden biridir. UNESCO, 51 anıtsal yapı ve 250 konuttan oluşan bu dokunun 14.–19. yüzyıllar arasındaki İslam mimarisinin gelişimini yansıttığını belirtir.

Hive aynı zamanda bir ziyaret şehridir: Hârizmli şair ve sûfî Pehlivan Mahmud'un türbesi, Hive hanlarının hanedan mezarlığına dönüşmüş ve bölgenin önemli ziyaretgâhlarından biri olmuştur.