Merv

Merv, Türkmenistan'ın güneydoğusunda, Murgab Nehri'nin oluşturduğu vahada, bugünkü Mary ve Bayramali şehirlerinin yakınında yer alan tarihî şehirdir. UNESCO'ya göre vahada MÖ 3. binyıldan beri yerleşim vardır ve Merv, İpek Yolu üzerindeki vaha şehirlerinin en eski ve en bütünlüklü korunmuş olanıdır.

Şehir 7. yüzyılın ortasında İslam hâkimiyetine girdi ve Horasan valiliğinin merkezi oldu; sahabilerden Büreyde b. Husayb ile Hakem b. Amr burada vefat etti. 9. yüzyılın başında kısa bir süre Abbâsî halifeliğinin merkezi, 11. ve 12. yüzyıllarda ise Büyük Selçuklu Devleti'nin başkenti oldu. Selçuklu şehri Sultan Kale, Sultan Sencer döneminde surlarla çevrildi. Coğrafyacı Yâkūt el-Hamevî, Moğol istilasından hemen önce şehirde on vakıf kütüphanesi bulunduğunu kaydeder. İstiladan sonra ayakta kalan birkaç yapıdan en eski tarihlisi, 1112–1113'te yapılan Muhammed b. Zeyd Türbesi'dir.

1221'deki Moğol istilası şehri neredeyse tamamen yok etti; 15. yüzyılda Timurlu Şâhruh, Sultan Kale'nin güneyinde yeni bir şehir kurdurdu. Bugün "Antik Merv" Devlet Tarih ve Kültür Parkı, 1999'dan beri UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir.

Merv, hem erken İslam fetihlerinin hem de Selçuklu medeniyetinin izlerini bir arada taşır. UNESCO, Sultan Sencer Türbesi'ni Selçuklu döneminin en seçkin mimari başarılarından biri olarak niteler; TDV ise türbenin 2001–2005 arasında Türkiye tarafından restore edildiğini kaydeder.

Şehirdeki sahabe türbeleri ve Ahmed Yesevî'nin şeyhi Yûsuf el-Hemedânî'nin türbesi, bölge halkı için önemli ziyaret yerleridir.