Pehlivan Mahmud Türbesi nedir?
Pehlivan Mahmud Türbesi, İçan Kale'de 1325/1326'da vefat eden Pehlivan Mahmud'un kabri çevresinde oluşan türbe, hankah ve mescitlerden meydana gelen topluluktur. Bugünkü türbe yapısı 1835'te Allahkulı Han döneminde inşa edilmiştir.
Neden önemli?
Özbekistan resmî turizm portalına göre Pehlivan Mahmud (1247–1326) şair, filozof ve sûfîydi; güçlü bir pehlivan olarak Hindistan'dan İran'a çeşitli güreş müsabakalarına katıldı ve "Pir Yâr Velî" mahlasıyla şiirler yazdı. Kabri zamanla Hive'nin başlıca ziyaret yerlerinden biri oldu.
ICOMOS değerlendirmesi Pehlivan Mahmud'u Kungrat hanlarının atası ve koruyucusu olarak anar ve bu hanedanın onun kabrini hanedan mezarlığına dönüştürdüğünü belirtir. Türbenin ziyarethanesi ve kabir odası çinilerle kaplanmış; yeşilimsi mavi çinili kubbesi Hive silüetinin simgelerinden biri olmuştur.
Tarihi
1325/1326
Pehlivan Mahmud vefat eder; deri atölyesinin avlusuna defnedilir.
17. yüzyıl
Kabrin üzerine kerpiçten küçük, tek kubbeli bir türbe yapılır.
1810
Türbenin fildişi işlemeli oymalı ahşap kapısı yapılır.
1835
Allahkulı Han döneminde eski yapının yerine pişmiş tuğladan bugünkü türbe inşa edilir; hankah zamanla hanların mezarlığına dönüşür.
20. yüzyıl başı
İsfendiyar Han döneminde kurrâhane ve yazlık eyvanlı mescit eklenir.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
Ziyaret ederken
Ziyaret adabı
- Özbekistan resmî turizm portalı, dinî mekânları ziyaret eden kadınların omuz, sırt ve bacaklarını örtmesini önerir. Camilerde erkeklerin de uzun kıyafet tercih etmesi uygun olur.
- Türbe, yerel halkın dua için geldiği bir ziyaretgâhtır; kabir odasında sessiz olun.
Konum ve yakındaki yerler
41.37700, 60.35940 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
Minare ve AnıtHive50 m
İslam Hoca Minaresi ve Medresesi
İslam Hoca Minaresi, 1908–1910'da vezir İslam Hoca'nın yaptırdığı, yaklaşık 45 metreyle Hive'nin en yüksek minaresi olan ve küçük bir medreseye bitişik yapıdır.
Tarihî Kent DokusuHive100 m
İçan Kale
İçan Kale, Hive'nin 10 metreye varan surlarla çevrili 26 hektarlık iç şehri; 51 anıt ve 250 konutuyla 1990'dan beri UNESCO Dünya Mirası'dır.
CamiHive100 m
Hive Cuma Camii
Hive Cuma Camii, kubbesi ve taç kapısı olmayan, düz çatısını 212 oymalı ahşap sütunun taşıdığı 55 × 46 metrelik örtülü avlulu camidir.
Minare ve AnıtHive150 m
Kalta Minor
Kalta Minor, Hive hanı Muhammed Emin Han'ın 1852'de başlattığı, ölümüyle 1855'te yarım kalan, tamamı sırlı çiniyle kaplı geniş gövdeli minaredir.
SarayHive250 m
Taş Havlı Sarayı
Taş Havlı, Hive hanı Allahkulı Han'ın 1830–1838'de yaptırdığı, üç büyük avlusu, 163 odası ve oymalı ahşap sütunlarıyla bilinen han sarayıdır.
Kale ve SurHive250 m
Köhne Ark
Köhne Ark, İçan Kale'nin batısında 1688'de tamamlanan, camileri, kabul salonu, haremi ve darphanesiyle Hive hanlarının "kale içindeki kalesi"dir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- Yarım gün – 1 gün
Hive
Hive İçan Kale Rotası
Hive'nin surlarla çevrili iç şehri İçan Kale'de yarım günlük yürüyüş: Köhne Ark, Kalta Minor, Cuma Camii, Pehlivan Mahmud Türbesi, İslam Hoca ve Taş Havlı.
- Durak
- 6
- Mesafe
- ~600 m
- Ulaşım
- Yürüyüş
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Дом богатыря — мавзолей Пахлаван Махмуда (Uzbekistan Travel)
Özbekistan Ulusal Turizm Bilgi Merkezi — Uzbekistan Travel · Resmî turizm kurumu · Rusça · uzbekistan.travel · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 2Itchan Kala — ICOMOS değerlendirme raporu (UNESCO arşivi)
ICOMOS / UNESCO World Heritage Centre · UNESCO · İngilizce · whc.unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 3Itchan Kala (UNESCO Dünya Mirası Merkezi)
UNESCO World Heritage Centre · UNESCO · İngilizce · whc.unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Nassima Chahboun · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons