Lahor

Lahor, Pakistan'ın Pencap eyaletinin merkezi olan tarihî şehirdir. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre şehir 1013–1014'te Gazneli Mahmud'un eline geçti; Mahmud kaleyi tahkim ederek burada bir garnizon kurdu ve Lahor zamanla Gazneli devletinin doğu merkezi oldu. Aynı dönemde Hücvîrî gibi sûfîlerin faaliyetleriyle şehir, alt kıtanın İslamlaşmasında önemli bir merkez hâline geldi.

Gurluların 1186'da ele geçirdiği şehir, Delhi Sultanlığı döneminde Moğol tahribatı gibi zorlu yıllar geçirdi. Bâbürlüler döneminde Lahor imparatorluğun başlıca şehirlerinden biri oldu: Ekber Şah kaleyi yeniden inşa ettirdi ve şehri on üç kapılı bir surla çevirdi; Cihangir, Şah Cihan ve Evrengzîb kaleye saraylar, şehre camiler, türbeler ve bahçeler eklettiler. Bâdşâhî, Vezir Han ve Meryem Zamânî gibi büyük camiler 17. yüzyılın eseridir.

Ziyaretçiler için tarihî Lahor, surlarla çevrili eski şehir ile kuzeybatı köşesindeki Lahor Kalesi ve Bâdşâhî Camii çevresinde yoğunlaşır. Dâtâ Dârbâr eski şehrin batısında, Şalimar Bahçeleri doğuda, Cihangir Türbesi ise Ravi Nehri'nin karşı kıyısındaki Şahdara'dadır. Lahor Kalesi ve Şalimar Bahçeleri 1981'den beri UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir.

UNESCO, Lahor Kalesi ile Şalimar Bahçeleri'ni Ekber'den Şah Cihan'a Bâbürlü sanatının zirvesini gösteren iki olağanüstü kraliyet kompleksi olarak tanımlar. Bâdşâhî ve Vezir Han camileri de UNESCO'nun geçici listesindedir.

Lahor aynı zamanda Güney Asya tasavvuf tarihinin ilk merkezlerinden biridir: Hücvîrî'nin 11. yüzyılda defnedildiği kabir, TDV'ye göre Muînüddin Çiştî'nin de inzivaya çekildiği bir ziyaretgâh oldu. Şair ve düşünür Muhammed İkbal'in türbesi de Bâdşâhî Camii'nin yanındadır.