Dâtâ Dârbâr (Ali Hücvîrî Türbesi) nedir?
Dâtâ Dârbâr, Gazneli sûfî Ali Hücvîrî'nin 1039 civarında geldiği Lahor'da yaptırdığı mescidin hazîresinde bulunan kabrinin çevresinde gelişen külliyedir. 'Hazine bağışlayan ulu velî' anlamındaki Dâtâ Gencbahş unvanıyla anılan Hücvîrî, tasavvufa dair Keşfü'l-mahcûb adlı eseriyle tanınır.
Neden önemli?
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Hücvîrî, Lahor'un batısında Ravi kıyısında yaptırdığı mescitte ders vermiş ve faaliyetleriyle birçok kişinin Müslüman olmasına vesile olmuştur. Kabri, 12. yüzyılda da ziyaret edildiği bilinen, Güney Asya'nın erken dönem sûfî ziyaretgâhlarındandır.
Çiştiyye'nin Hindistan'daki kurucusu Muînüddin Çiştî, Hindistan'a geçmeden önce Hücvîrî'nin türbesinde inzivaya çekildi. TDV'ye göre türbenin iç duvarlarında Muînüddin Çiştî, Abdurrahman-ı Câmî ve Muhammed İkbal'e ait tarih mısralı şiirler yazılıdır.
Tarihi
1039 civarı
Hücvîrî Lahor'a geldi ve şehrin batısında Ravi kıyısında bir mescit yaptırdı.
1072 civarı (h. 465)
Hücvîrî vefat etti ve mescidinin hazîresine defnedildi; kaynaklarda 1077, 1088 ve 1106 gibi başka tarihler de geçer.
12. yüzyıl sonu
Muînüddin Çiştî türbede inzivaya çekildi.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Rivayet
'Dâtâ Gencbahş' unvanının Hücvîrî için ilk kez Muînüddin Çiştî tarafından kullanıldığı.[1]
TDV bu bilgiyi Gulâm Server'in Hazînetü'l-asfiyâ adlı eserine dayanarak aktarır: Muînüddin, türbedeki halvetini tamamladığında Hücvîrî'ye bu unvanla hitap etmiştir.
Ziyaret ederken
Ziyaret adabı
- Türbe alanına girmeden ayakkabılar çıkarılır.
- Başın örtülmesi beklenir; türbe içinde sessiz olunmalıdır.
Konum ve yakındaki yerler
31.57900, 74.30470 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
CamiLahor1,1 km
Bâdşâhî Camii
Evrengzîb döneminde 1671–1673'te Lahor Kalesi'nin karşısında yapılan, kırmızı kumtaşı cephesi, dört köşe minaresi ve üç mermer kubbesiyle Bâbürlü camisi.
TürbeLahor1,2 km
Allâme İkbal Türbesi
Şair ve düşünür Muhammed İkbal'in 1938'de defnedildiği, Bâdşâhî Camii'nin hemen yanında ve Lahor Kalesi'nin karşısındaki kırmızı kumtaşı türbe.
Kale ve SurLahor1,3 km
Lahor Kalesi
Ekber'in 1566 civarında yeniden inşa ettirdiği, Cihangir, Şah Cihan ve Evrengzîb'in eklemeleriyle 21 anıtı barındıran ve 1981'den beri UNESCO'daki saray-kale.
Tarihî Kent DokusuLahor1,4 km
Surlu Lahor (Eski Şehir)
Ekber'in on üç kapılı surla çevirdiği tarihî Lahor; Vezir Han Camii, Şâhî Hamam ve dar sokaklarıyla Bâbürlü şehir dokusunu koruyan eski şehir.
CamiLahor1,8 km
Vezir Han Camii
Surlu Lahor'da Delhi Kapısı yakınında 17. yüzyılda yapılan, dış yüzeyleri renkli çini panolarla, iç mekânı nakkaşî fresklerle kaplı Bâbürlü camisi.
TürbeLahor4,8 km
Cihangir Türbesi
Bâbürlü hükümdarı Cihangir için Şahdara'da, Nurcihan'ın eski Dilküşâ bahçesinde 1637'de tamamlanan, köşelerinde dört minare yükselen tek katlı türbe.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 1 gün
Lahor
Lahor'da 1 Gün
Surlu Lahor'dan Vezir Han Camii'ne, Lahor Kalesi ve Bâdşâhî Camii'nden İkbal Türbesi ve Dâtâ Dârbâr'a uzanan, akşamı Şalimar Bahçeleri'nde biten günlük rota.
- Durak
- 7
- Mesafe
- ~11 km
- Ulaşım
- Yürüyüş + rikşa/taksi
Kaynaklar ve Referanslar
- 1HÜCVÎRÎ
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2ÇİŞTÎ, Muînüddin
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3LAHOR
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Meemjee · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Lahor'da keşfetmeye devam edin
Tarihî BahçeLahor
Şalimar Bahçeleri
Şah Cihan'ın 1641–42'de yaptırdığı, üç teraslı düzeni, havuzları ve köşkleriyle Bâbürlü bahçe sanatının doruğu sayılan ve UNESCO listesindeki kraliyet bahçesi.