İsfahan Cuma Camii nedir?
İsfahan Cuma Camii, şehrin tarihî merkezinde, 8. yüzyılda kurulan ve sonraki on iki asırda sürekli genişletilen ulucamidir. UNESCO'ya göre İran'daki en eski cuma camii olan yapı, 20.000 m²'yi aşan alanıyla Abbâsî, Büveyhî, Selçuklu, İlhanlı, Muzafferî, Timurlu ve Safevî dönemlerinin izlerini taşır. Selçuklu döneminde eklenen dört eyvanlı avlu ve iki kubbe, caminin sonraki İran camileri için örnek olmasını sağladı.
Neden önemli?
UNESCO, Cuma Camii'ni Sâsânî saraylarındaki dört eyvanlı avlu düzenini İslam dinî mimarisine uyarlayan ilk yapı ve Orta Asya'ya kadar uzanan cami tasarımlarının prototipi olarak tanımlar. Çift kabuklu nervürlü kubbeleri, bölgedeki inşaatçılara ilham veren bir yenilik olarak kabul edilir.
Encyclopaedia Iranica'ya göre Vezir Nizâmülmülk 1072–1092 arasında mihrap önüne büyük kubbeli bir mekân ekletti; rakibi Tâcülmülk'ün 1088'de yaptırdığı kuzey kubbe ise geometrik kurgusuyla Selçuklu mimarisinin parlak örneklerindendir. Batı eyvanının arkasındaki 1310 tarihli alçı mihrap, İlhanlı Hükümdarı Olcaytu döneminde vezir Muhammed Sâvî tarafından yaptırılmıştır.
Tarihi
8. yüzyıl
Cami, İsfahan'ı oluşturan ikiz kasabalardan Yahûdiye'nin kenarında Tîrân köyünden Temîm Araplarınca kuruldu.
841
UNESCO, caminin kesintisiz mimari gelişiminin başlangıcını bu yıl olarak verir.
1072–1092
Nizâmülmülk mihrap önüne büyük kubbeli bir mekân (güney kubbe) ekletti.
1088
Tâcülmülk kuzey kubbeyi (Gonbad-e Hâkî) yaptırdı.
1121
Cami, İsmâilîlere atfedilen bir yangında yandı ve ardından yeniden inşa edildi.
1310
İlhanlı döneminde batı eyvanının arkasına alçı süslemeli mihrap eklendi.
16.–17. yüzyıl
Safevî döneminde eyvanlar çini kaplı mukarnaslarla yenilendi, kıble eyvanına iki ince minare eklendi.
2012
Masjed-e Jāmé of Isfahan adıyla UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Nakş-ı Cihan Meydanı'ndan kapalıçarşı içinden yürüyerek ulaşılabilir.
- Kuzey kubbe ve 1310 tarihli mihrap caminin ayrı bölümlerindedir; ikisi için de zaman ayırın.
Ziyaret adabı
- Omuzları ve dizleri örten, bol kıyafet giyilmesi; kadınların başlarını örtmesi beklenir.
- Camiye ayakkabılar çıkarılarak girilir.
- Namaz vakitlerinde turistik ziyaret yapılmaz; ziyareti vakit aralarına göre planlayın.
- İbadet edenlerin önünden geçmeyin, yüksek sesle konuşmayın ve flaşlı fotoğraf çekmeyin.
Konum ve yakındaki yerler
32.66972, 51.68528 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
Camiİsfahan500 m
Ali Camii ve Minaresi
İsfahan'ın eski meydanı yakınında, kitabesine göre 1523'te yapılan ve 1513 tarihli Hârûn-ı Velâyet türbesiyle birlikte konumlanan erken Safevî dönemi camisi.
Tarihî Çarşıİsfahan1,3 km
Kayseriye Çarşısı
Nakş-ı Cihan Meydanı'nın kuzeyindeki anıtsal kapıdan girilen, Safevî kraliyet çarşısını eski şehrin çarşılarına bağlayan İsfahan kapalıçarşısının girişi.
Meydanİsfahan1,5 km
Nakş-ı Cihan Meydanı
I. Şah Abbas'ın 17. yüzyıl başında düzenlettiği, 560 × 160 m'lik alanıyla dünyanın en büyük kent meydanlarından biri olan UNESCO listesindeki Safevî meydanı.
Camiİsfahan1,5 km
Şeyh Lütfullah Camii
Nakş-ı Cihan Meydanı'nın doğusunda, 1602–1618 arasında saray halkı için yapılan, minaresiz ve tek kubbeli, iç mekânı baştan başa çiniyle kaplı Safevî camisi.
Sarayİsfahan1,6 km
Âlî Kapu Sarayı
Nakş-ı Cihan Meydanı'nın batısında, Safevî saray alanının kapısı olarak yapılan, on sekiz ahşap sütunlu terasından şahın meydandaki gösterileri izlediği saray.
Camiİsfahan1,8 km
İmam Camii (Şah Camii)
Nakş-ı Cihan Meydanı'nın güneyinde, I. Şah Abbas'ın emriyle 1611–1612'de başlanıp 1630'larda tamamlanan, dört eyvanlı planın en gelişmiş örneği sayılan cami.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 2 gün
İsfahan
İsfahan Safevî Mirası Rotası (2 Gün)
Nakş-ı Cihan Meydanı'ndaki Safevî cami ve saraylarından Cuma Camii'ne, Çehel Sütun'dan Zâyenderûd köprülerine iki günlük İsfahan rotası.
- Durak
- 10
- Mesafe
- ~8,6 km
- Ulaşım
- Yürüyüş + taksi (köprüler için)
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Masjed-e Jāmé of Isfahan — UNESCO World Heritage Centre
UNESCO World Heritage Centre · UNESCO · İngilizce · whc.unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 2Isfahan x. Monuments (3) Mosques — Encyclopaedia Iranica
Encyclopaedia Iranica Foundation · Ansiklopedi · İngilizce · iranicaonline.org · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3İsfahan — TDV İslâm Ansiklopedisi
TDV İslâm Araştırmaları Merkezi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 4Isfahan — Visit Iran
Visit Iran (İran Kültürel Miras, Turizm ve El Sanatları Bakanlığı resmî turizm rehberi) · Resmî turizm kurumu · İngilizce · visitiran.ir · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Hamidespanani · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
İsfahan'da keşfetmeye devam edin
Sarayİsfahan
Çehel Sütun Sarayı
II. Şah Abbas'ın 1647'de tamamlattığı, taç giyme ve elçi kabulleri için kullanılan, havuza yansıyan yirmi ahşap sütunuyla adını alan Safevî köşkü.
Köprüİsfahan
Hâcû Köprüsü
II. Şah Abbas döneminde 1650'de Zâyenderûd üzerine yapılan, iki katlı kemerleri ve savak kapaklarıyla hem köprü hem bent işlevi gören Safevî köprüsü.
Köprüİsfahan
Siosepol Köprüsü
Zâyenderûd üzerinde, Şah Abbas'ın başkomutanı Allahverdi Han'ın gözetiminde 1602–1607'de yapılan ve Çaharbağ'ın iki yakasını birleştiren otuz üç gözlü köprü.