Şems-i Tebrîzî Camii ve Türbesi nedir?
Şems-i Tebrîzî Camii ve Türbesi, Konya'nın merkezinde, kare planlı bir türbe ile ona bitişik semâhâne-mescitten oluşan eski bir Mevlevî zaviyesidir. Mevlevîlikte 'Makām-ı Şems' adıyla yüzyıllarca ziyaret edildi. Şems'in burada medfun olup olmadığı ise tartışmalıdır; ona izafe edilen başka türbeler İran, Niğde ve Pakistan'da da bulunur.
Neden önemli?
Şems-i Tebrîzî'nin 1240'lı yıllarda Konya'da Mevlânâ ile karşılaşması, Mevlânâ'nın hayatında dönüm noktası kabul edilir; Şems'in 1247'de ikinci kez ortadan kaybolmasından sonra Mevlânâ onun yokluğunu şiirlerinde dile getirdi. Bu zaviye, Konya'daki Mevlevî zaviyelerinin en önemlisi sayıldı; burada şeyhlik yapanlara 'Şems dedesi' denirdi.
Yapının kitabesi ve vakfiyesi bulunmadığından ilk inşa tarihi bilinmez. Türbe-semâhâne birimi sade moloz taş duvarlı, ahşap tavanlı bir yapıdır; kümbetin kasnağı ve külahının muhtemelen 15. yüzyılda Karamanoğulları döneminde yükseltildiği düşünülür. Bugün mahalle mescidi ve ziyaretgâh olarak kullanılır.
Tarihi
1240'lar
Şems-i Tebrîzî Konya'ya geldi ve Mevlânâ ile tanıştı; kaynaklara göre 1247'de ikinci kez ortadan kayboldu.
15. yüzyıl (tahmini)
Selçuklu tipindeki kümbetin yanına semâhâne eklendi, kasnak ve külah yükseltildi.
1476
Fatih Sultan Mehmed döneminde tutulan evkaf defterine 'Şemseddîn-i Tebrîzî Zâviyesi' olarak kaydedildi.
1509
Sancakbeyi İshak Bey mescidi genişletti, fakirler için odalar, bir dârülhuffâz ve mektep yaptırdı.
1955 ve 1967
Vakıflar Genel Müdürlüğü onarımlarında çevredeki mezarlık park haline getirildi, mescide minare ve son cemaat yeri eklendi.
İslami önemi
Mevlevî geleneğinde Konya'yı ziyaret eden bir derviş önce Mevlânâ ile Şems'in buluştuğu yeri, ardından Şems-i Tebrîzî Türbesi'ni, en son Mevlânâ'yı ziyaret ederdi. Yeni atanan Mevlevî şeyhleri de Mevlânâ Dergâhı'ndaki törenden sonra bu zaviyede en az bir gece geçirirdi.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Kesinliği tartışmalı
Şems-i Tebrîzî'nin bu türbede medfun olduğu[1,2]
Abdülbaki Gölpınarlı ve Mehmet Önder Şems'in bu zaviyede medfun olduğunu kabul eder. Bazı İranlı araştırmacılar kabrin Hoy şehrinde, bazıları Tebriz'de olduğunu savunur; Niğde'de ve Pakistan'ın Mültan şehrinde de ona izafe edilen türbeler vardır. Mevlevî kaynaklarında Şems'in defnine dair bir kayıt bulunmaz; Mevlevî geleneği onun 'gaybûbet'ini (kayboluşunu) esas alır.
- Rivayet
Şems'in bir suikast sonucu öldürülüp cesedinin kuyuya atıldığı ve Sultan Veled tarafından çıkarılarak defnedildiği[2]
Eflâkî'nin aktardığı menkıbevi rivayetlerdendir; başka bir rivayete göre ise Şems suikasttan sonra ortadan kaybolmuştur.
- Tarihî kaynaklarla doğrulanmış
Zaviye, 1476 tarihli Konya evkaf defterinde 'Şemseddîn-i Tebrîzî Zâviyesi' olarak kayıtlıdır.[1]
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Mevlana Müzesi'ne yürüyerek yaklaşık 10 dakika uzaklıktadır; Mevlevî geleneğindeki ziyaret sırasını izlemek isteyenler güne buradan başlayabilir.
- Namaz vakitlerinde turistik ziyaret yapılmaz; ziyaretinizi vakitler arasına planlayın.
- Ayakkabılar girişte çıkarılır.
Ziyaret adabı
- Omuz ve dizleri örten kıyafet tercih edilir; kadın ziyaretçilerin başlarını örtmesi beklenir.
Konum ve yakındaki yerler
37.87370, 32.49760 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
CamiKonya400 m
Alâeddin Camii
Alâeddin Tepesi'nde, 1155 tarihli ahşap minberi ve Selçuklu sultanlarının türbesiyle Konya'nın ulu camii; 1220'de I. Alâeddin Keykubad döneminde tamamlandı.
MedreseKonya450 m
Karatay Medresesi
Emir Celâleddin Karatay'ın 1251'de yaptırdığı, çini kaplı kubbesiyle tanınan Selçuklu medresesi; 1955'ten beri Çini Eserler Müzesi olarak kullanılır.
CamiKonya500 m
Aziziye Camii
Konya çarşısında, 1867'de yanan Yüksek Cami'nin yerine Sultan Abdülaziz ve Pertevniyal Vâlide Sultan'ın desteğiyle 1872'den itibaren yapılan cami.
MedreseKonya500 m
Sırçalı Medrese
Bedreddin Muslih'in 1242'de fıkıh öğretimi için yaptırdığı, eyvanındaki çinilerle adını alan, Konya'nın açık avlulu iki katlı Selçuklu medresesi.
MedreseKonya650 m
İnce Minareli Medrese
Vezir Sâhib Ata Fahreddin Ali'nin 1265'ten önce yaptırdığı, Kölük b. Abdullah imzalı taç kapısıyla bilinen medrese; bugün Taş ve Ahşap Eserleri Müzesi.
CamiKonya700 m
Selimiye Camii
Mevlânâ Külliyesi'nin hemen batısında, II. Selim'in Konya valiliğinde başlayıp padişahlığında tamamlanan, klasik Osmanlı üslubundaki cami.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 1 gün
Konya
Konya Selçuklu ve Mevlânâ Rotası (1 Gün)
Sadreddin Konevî'den Mevlana Müzesi'ne: Konya'nın Selçuklu medreseleri, türbeleri ve camilerini bir günde yürüyerek gezin.
- Durak
- 9
- Mesafe
- ~3,4 km
- Ulaşım
- Yürüyüş (isteğe bağlı tramvay)
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Şems-i Tebrîzî Zâviyesi – TDV İslâm Ansiklopedisi
TDV İslâm Araştırmaları Merkezi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2Şems-i Tebrîzî – TDV İslâm Ansiklopedisi
TDV İslâm Araştırmaları Merkezi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî – TDV İslâm Ansiklopedisi
TDV İslâm Araştırmaları Merkezi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Dosseman · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Konya'da keşfetmeye devam edin
TürbeKonya
Mevlana Müzesi
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin 1274'te yapılan türbesini ve Mevlevî dergâhını barındıran, 1927'den beri müze olarak ziyarete açık Konya külliyesi.
TürbeKonya
Sadreddin Konevî Camii ve Türbesi
İbnü'l-Arabî'nin öğrencisi Sadreddin Konevî'nin (ö. 1274) Konya'daki kabri ile 1274'te yapılan, Selçuklu çini mihrabını koruyan camisi.
KülliyeKonya
Sahib Ata Külliyesi
Selçuklu veziri Sâhib Ata Fahreddin Ali'nin 1258'de başlattığı cami, türbe, hankah ve hamamdan oluşan külliye; hankahı Vakıf Müzesi olarak açık.