Konya

Konya, İç Anadolu'da aynı adı taşıyan ovanın batı kenarında kurulmuş, yerleşim tarihi Alâeddin Tepesi'ne dayanan kadim bir şehirdir. Antik çağdaki İkonion adı İslam coğrafyacılarının eserlerinde Kūniye olarak geçer. Selçuklular 1097'de İznik'i kaybedince hükümdar ailesi Konya'yı başşehir olarak seçti; şehir 12. ve 13. yüzyıllarda Anadolu Selçuklu Devleti'nin siyasi ve kültürel merkezi oldu.

Bu dönemden Alâeddin Camii, Karatay, İnce Minareli ve Sırçalı medreseleri ile Sâhib Ata Külliyesi gibi yapılar günümüze ulaştı. Belh'ten gelen Bahâeddin Veled ve oğlu Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin Konya'ya yerleşmesi, şehri tasavvuf tarihinin de merkezlerinden biri yaptı; Şems-i Tebrîzî ile karşılaşma ve İbnü'l-Arabî'nin öğrencisi Sadreddin Konevî'nin çevresi burada şekillendi.

Selçuklular sonrası Karamanoğulları'nın merkezi olan Konya, 15. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı hâkimiyetine girdi. Osmanlı döneminde Mevlânâ Dergâhı genişletildi, yanına Selimiye Camii yapıldı. Başlıca dinî yapılar Alâeddin Tepesi ile Mevlânâ Külliyesi arasındaki yaklaşık 1,5 km'lik aks üzerinde ve çevresinde toplanır; bu nedenle şehir merkezi büyük ölçüde yürüyerek gezilebilir. Mevlânâ Dergâhı ile Karatay ve İnce Minareli medreseleri bugün müze olarak kullanılmaktadır.

Mevlânâ'nın türbesi ve Mevlevîliğin pîr evi olan dergâh Konya'dadır; TDV İslâm Ansiklopedisi Mevlana Müzesi'ni Türkiye'nin en çok ziyaret edilen müzeleri arasında sayar. Mevlânâ'nın vefat yıl dönümü olan 17 Aralık, Mevlevî geleneğinde 'şeb-i arûs' (düğün gecesi) olarak anılır.

Şehir, Anadolu Selçuklu mimarisinin en yoğun örneklerini barındırır: 1155 tarihli ahşap minberiyle Alâeddin Camii, çini kubbesiyle Karatay Medresesi ve taç kapısıyla İnce Minareli Medrese, Selçuklu taş, çini ve ahşap işçiliğini aynı güzergâhta görmeyi sağlar. Karatay Medresesi, 2014'te 'Anadolu Selçuklu Medreseleri' başlığıyla UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınan yapılar arasındadır.