Hudeybiye (Şümeysî) nedir?
Hudeybiye, eski Mekke–Cidde yolu üzerinde, harem sınırında bulunan ve 14. yüzyıldan beri Şümeysî adıyla da anılan yerdir. 628'de umre için yola çıkan Hz. Peygamber burada konakladı; Rıdvan Biatı ve Kureyş ile Hudeybiye Antlaşması burada gerçekleşti. Bölgede bugün Hudeybiye Mescidi ve eski bir kuyu bulunur.
Neden önemli?
Hudeybiye Antlaşması, iki yıl sonraki Mekke'nin fethine giden süreci başlatan bir dönüm noktası kabul edilir. Antlaşma öncesinde ashabın bir ağacın altında Hz. Peygamber'e verdiği biat Kur'an'da övülür (el-Feth 48/18).
Hz. Osman'ın h. 26'da (646–647) Cidde'yi Mekke'nin limanı yapmasından sonra Hudeybiye, Cidde'den gelen hacıların yolu üzerinde önemli bir durak oldu (Discover Makkah). Burası aynı zamanda harem sınırını belirleyen alemlerden birinin bulunduğu yerdir; bu yüzden Mekke'de bulunanların umre için ihrama girebildiği Hil noktalarından biri sayılır, ancak beş mîkattan biri değildir.
Tarihi
Mart 628 (Zilkade 6)
Umre için gelen Hz. Peygamber ve yaklaşık 1400 sahabi burada konakladı; Rıdvan Biatı yapıldı ve Kureyş ile antlaşma imzalandı.
Hz. Ömer dönemi
Biatın yapıldığı ağaç kesildi; yerine sonradan Hudeybiye Mescidi yapıldı.
14. yüzyıl
Yerleşim Şümeysî adıyla anılmaya başladı.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Dinî kaynaklarda geçen
Hudeybiye'de ağacın altında yapılan Rıdvan Biatı Kur'an'da övülür.[1,2]
el-Feth 48/18.
- Rivayet
Hz. Peygamber'in parmakları arasından su aktığı mucizesinin, Şümeysî Mescidi'nin 450 m güneydoğusundaki eski kuyu ile ilişkili olduğuna inanılır.[2]
Discover Makkah kuyunun muhtemelen İslam öncesine ait olduğunu belirtir ve mucizeyle ilişkisini “inanılır” ifadesiyle aktarır.
- Kesinliği tartışmalı
Rıdvan Biatı'nın ve antlaşmanın yapıldığı noktanın kesin yeri tartışmalıdır.[1,3]
TDV, biat ağacının Hz. Ömer döneminde kesildiğini ve yerine Hudeybiye Mescidi yapıldığını belirtir. Diyanet'in Kutsal Topraklar Rehberi ise biat ve antlaşma yerini bugün Hudeybiye Mescidi diye bilinen yapının yaklaşık 800 m Mekke tarafında, eski mescit temel kalıntılarının bulunduğu alan olarak gösterir.
Konum ve yakındaki yerler
21.43270, 39.64520 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
MüzeMekke11 km
Haremeyn Mimarisi Sergisi
Haremeyn Mimarisi Sergisi, Mescid-i Haram ile Mescid-i Nebevi'nin mimari tarihini eski Kâbe kapısı ve Makam-ı İbrâhim mahfazası gibi eserlerle anlatan müzedir.
MüzeMekke12 km
Kâbe Örtüsü (Kisve) Kompleksi
Kisve Kompleksi, Kâbe'nin siyah ipek örtüsünün dokunduğu ve altın-gümüş tellerle işlendiği, önceden randevuyla gezilebilen Mekke'deki üretim tesisidir.
CamiMekke17 km
Mescid-i Âişe (Ten'îm Mescidi)
Mescid-i Âişe, Mekke'nin kuzeyinde Ten'îm'de, Hz. Âişe'nin Vedâ haccından sonra umre için ihrama girdiği yerde kurulmuş, harem sınırındaki camidir.
CamiMekke19 km
Mescid-i Haram
Mescid-i Haram, Mekke'de Kâbe'yi çevreleyen, tavaf ve sa'y alanlarını içine alan, hac ve umrenin merkezindeki camidir; tarih boyunca defalarca genişletildi.
Kutsal AlanMekke19 km
Kâbe
Kâbe, Mescid-i Haram'ın ortasındaki, Müslümanların namazda yöneldiği küp biçimli mabettir; Kur'an'a göre temellerini Hz. İbrâhim ve Hz. İsmâil yükseltti.
Kutsal AlanMekke19 km
Safa ve Merve
Safa ve Merve, Mescid-i Haram içinde aralarında sa'y yapılan iki tepedir; Kur'an'da Allah'ın nişanlarından sayılır ve Hz. Hâcer'in su arayışıyla anılır.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Hudeybiye Antlaşması (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2Al-Hudaybiyah (Discover Makkah)
Mekke ve Kutsal Mekânlar Kraliyet Komisyonu — Discover Makkah · Resmî turizm kurumu · İngilizce · discovermakkah.sa · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 3Kutsal Topraklar Rehberi – Hicaz Albümü
T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı (Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü eğitim portalı) · Dinî kurum · Türkçe · hacumreegitim.hac.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 4Hac İlmihali (10. baskı, 2013)
T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı · Dinî kurum · Türkçe · hacumreegitim.hac.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Mekke'de keşfetmeye devam edin
Kutsal AlanMekke
Arafat
Arafat, Mekke'nin yaklaşık 21 km doğusunda, haccın rüknü olan vakfenin yapıldığı geniş ovadır; Cebel-i Rahme ve Nemire Mescidi bu alandadır.
MağaraMekke
Cebel-i Nur ve Hira Mağarası
Hira Mağarası, Mekke'nin kuzeydoğusundaki Cebel-i Nur'un zirvesine yakın küçük bir kaya boşluğudur; Hz. Muhammed'e ilk vahiy 610'da burada geldi.
Kutsal AlanMekke
Mina
Mina, Mekke ile Müzdelife arasında, hacda şeytan taşlama, kurban ve bayram günlerinde konaklamanın yapıldığı; Cemerât Köprüsü'nün bulunduğu vadidir.
MağaraMekke
Sevr Dağı ve Mağarası
Sevr Mağarası, Mekke'nin güneyindeki Sevr Dağı'nın zirvesine yakın küçük bir mağaradır; Hz. Muhammed ile Hz. Ebûbekir hicrette burada üç gece saklandı.