Emevî Camii (Şam) nedir?
Emevî Camii, Şam'ın eski şehrinde, Roma dönemi Jüpiter Tapınağı'nın kutsal alanında ve Aziz Yahya (Hz. Yahyâ) Kilisesi'nin yerinde inşa edilmiş büyük camidir. Emevî Halifesi I. Velîd döneminde 705–714 yıllarında yapıldı; 122,5 × 50 m'lik revaklı avlusu ve 136 × 37 m'lik harimiyle kendisinden sonraki cami mimarisine örnek oldu.
Neden önemli?
Kıble duvarına paralel üç nef ile bunları ortadan kesen yüksek bir enine nef ve avludan oluşan bu plan tipi, Anadolu dahil İslam dünyasının pek çok yerinde asırlarca uygulandı (TDV). Avlunun batı revakında korunan mavi, yeşil ve altın renkli mozaikler, özellikle Berdâ Paneli, Emevî sanatının en önemli örnekleri arasındadır (MWNF).
Cami yüzyıllar boyunca Şam'ın dinî, ilmî ve sosyal hayatının merkezi oldu: İbn Şeddâd kendi zamanında camide altı medrese ile onlarca ders ve Kur'an halkası bulunduğunu, İbn Battûta ise burada 13 imamın namaz kıldırdığını kaydeder.
Tarihi
635 (h. 14)
Şam'ın fethinden sonra Roma tapınağının çevre duvarları içindeki alanın bir kısmı Ebû Ubeyde b. Cerrâh'ın gözetiminde mescit olarak kullanılmaya başlandı.
705–714
I. Velîd, kiliseyi de içine alacak şekilde bugünkü camiyi inşa ettirdi; inşaatta Bizans'tan gelen ustalar çalıştı.
1082–1083
1069 yangınından sonra Selçuklu Sultanı Melikşah Kubbetü'n-Nesr'i, kemerleri ve sütunları onarttı.
1488
Memlük Sultanı Kayıtbay batıdaki Roma burcu üzerinde yükselen minareyi yeniletti.
1894–1902
Büyük yangından sonra II. Abdülhamid döneminde harimin sütun sıraları ve çatısı İstanbul'dan gönderilen ustalarca yeniden yapıldı.
İslami önemi
Harimde, sahabe (Mâlikî) mihrabı ile Kubbetü'n-Nesr arasında Hz. Yahyâ'ya nisbet edilen türbe bulunur. Rivayete göre caminin inşası sırasında bir sandukada Hz. Yahyâ'ya ait olduğu yazılı bir baş bulunmuş, yerinde muhafaza edilerek üzerine türbe yapılmıştır (İbn Şeddâd, İbn Manzûr; TDV).
Caminin faziletine dair yayılmış bazı rivayetlerin ve Hz. Îsâ'nın âhir zamanda caminin minarelerinden birine ineceğine dair halk inancının kaynaklarda sağlam bir dayanağı olmadığını TDV özellikle belirtir.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Rivayet
Harimdeki türbede Hz. Yahyâ'nın başının bulunduğu kabul edilir.[1]
Bilgi, caminin inşası sırasında bir sandukada bulunduğu anlatılan başa dair rivayete dayanır (İbn Şeddâd, İbn Manzûr). Tarihî olarak doğrulanamaz; Hz. Yahyâ ile ilişkilendirilen başka ziyaret yerleri de vardır.
- Tarihî kaynaklarla doğrulanmış
Caminin yerinde önce Roma dönemi Jüpiter Tapınağı, sonra Aziz Yahya Kilisesi bulunuyordu.[1,2]
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Hz. Yahyâ'ya nisbet edilen türbe harimin içinde, Kubbetü'n-Nesr ile sahabe mihrabı arasındadır.
- Avlunun batı revakındaki Emevî mozaiklerine ayrıca vakit ayırın.
- Namaz vakitlerinde ve cuma namazı sırasında turistik ziyaret yapılmaz.
Ziyaret adabı
- Omuzları ve dizleri örten kıyafet; kadınlar için başörtüsü.
- Harime ayakkabıyla girilmez; kıyafet cami adabına uygun olmalıdır.
Galeri
Konum ve yakındaki yerler
33.51139, 36.30667 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
TürbeŞam100 m
Selâhaddîn-i Eyyûbî Türbesi
Emevî Camii'nin hemen kuzeyinde, 1193'te vefat eden Selâhaddîn-i Eyyûbî için oğullarının yaptırdığı kubbeli türbe; Eyyûbî dönemi ahşap sandukası korunur.
SarayŞam150 m
Azm Sarayı
Şam valisi Esad Paşa el-Azm'ın 1750–1751'de yaptırdığı, avlulu Şam konut mimarisinin en görkemli örneği; bugün müze olarak kullanılır.
Bilim MirasıŞam350 m
Nûreddin Bîmâristanı
Nûreddin Zengî'nin 1154'te Şam'da yaptırdığı, dönemin en önemli tıp eğitim merkezlerinden olan hastane; mukarnas kubbeli yapı bugün müze.
Kale ve SurŞam450 m
Şam Kalesi
Eski Şam'ın kuzeybatı köşesindeki yaklaşık 220 × 150 m'lik iç kale; Selçuklu döneminde başlanan yapıyı Eyyûbî Melik Âdil 1202–1214'te yeniden inşa ettirdi.
Tarihî ÇarşıŞam450 m
Hamîdiye Çarşısı
Şam Kalesi'nin yanından Emevî Camii'ne uzanan, Osmanlı döneminde kurulup 19. yüzyıl sonunda yenilenen, metal tonoz çatılı ana çarşı.
MezarlıkŞam850 m
Bâbüssagīr Mezarlığı
Şam surlarının güneyindeki tarihî Müslüman mezarlığı; Bilâl-i Habeşî ile ehl-i beyt ve sahabeden bazı kişilere nisbet edilen türbeler burada ziyaret edilir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 1 gün
Şam
Şam'da Bir Gün: Emevî Camii ve Sâlihiye
Emevî Camii ve Selâhaddîn Türbesi'nden Azm Sarayı, Hamîdiye Çarşısı ve Süleymaniye Tekkiyesi'ne, oradan Sâlihiye'deki İbnü'l-Arabî türbesine bir günlük rota.
- Durak
- 8
- Mesafe
- ~3,8 km
- Ulaşım
- Yürüyüş + taksi (Sâlihiye için)
Sık sorulan sorular
Emevî Camii ne zaman yapıldı?
Bugünkü cami Emevî Halifesi I. Velîd döneminde 705–714 yıllarında inşa edildi. Daha önce fetihten sonra aynı alandaki Roma tapınağı avlusunun bir kısmı mescit olarak kullanılıyordu.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Emeviyye Camii — TDV İslâm Ansiklopedisi
TDV İslâm Araştırmaları Merkezi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2Umayyad Mosque — Discover Islamic Art
Museum With No Frontiers (MWNF) · Müze · İngilizce · islamicart.museumwnf.org · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3Velîd I — TDV İslâm Ansiklopedisi
TDV İslâm Araştırmaları Merkezi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 4Ancient City of Damascus — UNESCO World Heritage Centre
UNESCO World Heritage Centre · UNESCO · İngilizce · whc.unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 5Suriye'nin Siyasi Görünümü
T.C. Dışişleri Bakanlığı · Resmî kurum · Türkçe · mfa.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 6Yurt Dışı Seyahat Duyuruları
T.C. Dışişleri Bakanlığı · Resmî kurum · Türkçe · mfa.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Vyacheslav Argenberg · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Şam'da keşfetmeye devam edin
TürbeŞam
Muhyiddîn İbnü'l-Arabî Camii ve Türbesi
Sâlihiye semtinde, 1240'ta vefat eden sûfî Muhyiddîn İbnü'l-Arabî'nin kabri üzerine Yavuz Sultan Selim'in yaptırdığı türbe, cami ve tekke.
KülliyeŞam
Süleymaniye Tekkiyesi (Şam)
Kanûnî Sultan Süleyman'ın 1554–1559'da Mimar Sinan'a yaptırdığı, Şam'da hac kervanlarına hizmet eden cami, imaret ve misafirhaneli Osmanlı külliyesi.
TürbeŞam
Seyyide Zeyneb Türbesi (Şam)
Şam'ın güneydoğusundaki Seyyide Zeyneb semtinde, Hz. Ali ile Hz. Fâtıma'nın kızı Zeyneb'e nisbet edilen türbe; kabrin yeri Kahire ve Medine ile tartışmalıdır.