Bâbüssagīr Mezarlığı nedir?
Bâbüssagīr Mezarlığı, eski Şam'ın güney surundaki Bâbüssagīr (Küçük Kapı) yakınında bulunan, İslam'ın ilk yüzyılından beri kullanılan tarihî mezarlıktır. İçinde sahabe ve ehl-i beyt mensuplarına nisbet edilen çok sayıda türbe bulunur.
Neden önemli?
TDV İslâm Ansiklopedisi, Hz. Peygamber'in müezzini Bilâl-i Habeşî'nin Şam'da vefat ederek Bâbüssagīr'deki kabristana defnedildiğini kaydeder.
Mezarlıkta Hz. Ali ile Hz. Fâtıma'nın kızı Ümmü Gülsüm, Hz. Hüseyin'in kızı Fâtıma es-Suğrâ ve Esmâ bint Umeys gibi isimlere nisbet edilen türbeler de ziyaret edilir. Bu türbelerin bir kısmı Orta Çağ Arap kaynaklarında 12. yüzyılın sonlarından itibaren düzenli olarak anılır.
Tarihi
7. yüzyıl
Fetihten sonra surların güneyindeki alan Müslüman mezarlığı olarak kullanılmaya başlandı.
7. yüzyıl ortası
Bilâl-i Habeşî'nin Şam'da vefat edip buraya defnedildiği kaydedilir.
12. yüzyıl sonu
Ehl-i beyte nisbet edilen türbeler Arap kaynaklarında düzenli olarak anılmaya başlandı.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Geleneksel kabul
Bilâl-i Habeşî'nin kabri bu mezarlıktadır.[1]
TDV, Bilâl'in Dımaşk'ta (bazı rivayetlere göre Halep veya Dâreyyâ'da) vefat ettiğini ve Bâbüssagīr'e defnedildiğini belirtir; türbenin mezarlıktaki yeri geleneğe dayanır.
- Geleneksel kabul
Ümmü Gülsüm, Fâtıma es-Suğrâ ve Esmâ bint Umeys gibi ehl-i beyt ve sahabe mensuplarının kabirleri bu mezarlıkta gösterilir.[2]
Nisbetler Orta Çağ'dan beri süren geleneğe dayanır; bu kişilerin bir kısmının kabirleri başka şehirlerde de gösterilir.
Ziyaret ederken
Ziyaret adabı
- Kabir ziyaretinde sessiz olun, mezar taşlarının üzerine basmayın.
Konum ve yakındaki yerler
33.50431, 36.30365 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
Bilim MirasıŞam650 m
Nûreddin Bîmâristanı
Nûreddin Zengî'nin 1154'te Şam'da yaptırdığı, dönemin en önemli tıp eğitim merkezlerinden olan hastane; mukarnas kubbeli yapı bugün müze.
SarayŞam750 m
Azm Sarayı
Şam valisi Esad Paşa el-Azm'ın 1750–1751'de yaptırdığı, avlulu Şam konut mimarisinin en görkemli örneği; bugün müze olarak kullanılır.
Tarihî ÇarşıŞam750 m
Hamîdiye Çarşısı
Şam Kalesi'nin yanından Emevî Camii'ne uzanan, Osmanlı döneminde kurulup 19. yüzyıl sonunda yenilenen, metal tonoz çatılı ana çarşı.
Kale ve SurŞam850 m
Şam Kalesi
Eski Şam'ın kuzeybatı köşesindeki yaklaşık 220 × 150 m'lik iç kale; Selçuklu döneminde başlanan yapıyı Eyyûbî Melik Âdil 1202–1214'te yeniden inşa ettirdi.
CamiŞam850 m
Emevî Camii (Şam)
Emevî Halifesi I. Velîd'in 705–714'te Şam'da yaptırdığı, mozaikleri ve Hz. Yahyâ'ya nisbet edilen türbesiyle bilinen, İslam'ın ilk anıtsal camisi.
TürbeŞam900 m
Selâhaddîn-i Eyyûbî Türbesi
Emevî Camii'nin hemen kuzeyinde, 1193'te vefat eden Selâhaddîn-i Eyyûbî için oğullarının yaptırdığı kubbeli türbe; Eyyûbî dönemi ahşap sandukası korunur.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Bilâl-i Habeşî — TDV İslâm Ansiklopedisi
TDV İslâm Araştırmaları Merkezi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2Bab al-Saghir Cemetery — Wikipedia
Wikipedia · Başvuru kaynağı · İngilizce · en.wikipedia.org · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3Suriye'nin Siyasi Görünümü
T.C. Dışişleri Bakanlığı · Resmî kurum · Türkçe · mfa.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 4Yurt Dışı Seyahat Duyuruları
T.C. Dışişleri Bakanlığı · Resmî kurum · Türkçe · mfa.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Dosseman · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Şam'da keşfetmeye devam edin
TürbeŞam
Muhyiddîn İbnü'l-Arabî Camii ve Türbesi
Sâlihiye semtinde, 1240'ta vefat eden sûfî Muhyiddîn İbnü'l-Arabî'nin kabri üzerine Yavuz Sultan Selim'in yaptırdığı türbe, cami ve tekke.
KülliyeŞam
Süleymaniye Tekkiyesi (Şam)
Kanûnî Sultan Süleyman'ın 1554–1559'da Mimar Sinan'a yaptırdığı, Şam'da hac kervanlarına hizmet eden cami, imaret ve misafirhaneli Osmanlı külliyesi.
TürbeŞam
Seyyide Zeyneb Türbesi (Şam)
Şam'ın güneydoğusundaki Seyyide Zeyneb semtinde, Hz. Ali ile Hz. Fâtıma'nın kızı Zeyneb'e nisbet edilen türbe; kabrin yeri Kahire ve Medine ile tartışmalıdır.