Manisa

Manisa, Gediz ovasına bakan Spil (Manisa) Dağı'nın eteğinde kurulmuş, antik çağdaki adı Magnesia olan bir şehirdir. Saruhan Bey 1314 dolaylarında uzun bir kuşatmanın ardından şehri aldı ve Manisa, Saruhanoğulları Beyliği'nin merkezi olarak gelişti. Beyliğin bu dönemden kalan en önemli eseri, 1366 tarihli Ulu Cami ve çevresindeki külliyedir.

Şehir ilk kez 1389-1390'da Yıldırım Bayezid döneminde Osmanlı idaresine girdi; Osmanlı hâkimiyeti 1415'ten kısa süre önce kalıcı hale geldi; bunun ardından şehirde yaşanan ilk önemli olay, Şeyh Bedreddin'in müridlerinden Torlak Kemal'in 1416'da burada idam edilmesidir. Manisa, 16. yüzyıl sonlarına kadar hanedan mensubu şehzadelerin idari tecrübe kazandığı sancaklardan biri oldu; Kanûnî Sultan Süleyman ve III. Murad burada sancakbeyliği yaptı.

Kanûnî'nin annesi Hafsa Sultan'ın yaptırdığı külliye ile III. Murad'ın külliyesi bu dönemin eserleridir. Hafsa Sultan Külliyesi'nin darüşşifasıyla ilişkilendirilen mesir macunu geleneği, 1951'den beri düzenlenen şenliklerle yeniden canlandırılmıştır. Saruhanoğlu Ulu Camii ile iki Osmanlı külliyesi, şehrin güneyindeki yamaçta birbirine birkaç yüz metre mesafede yer aldığından yarım günlük bir yürüyüşle görülebilir; Muradiye'nin medresesi bugün Manisa Arkeoloji ve Etnografya Müzesi olarak kullanılmaktadır.

Manisa, beylikler dönemi ile klasik Osmanlı mimarisini aynı şehirde, birbirine birkaç yüz metre mesafede gösterir: Saruhanoğlu Ulu Camii'nin devşirme sütunlu avlusu, Sultan Camii'nin cami-medrese birleşimi ve Mimar Sinan'ın planladığı Muradiye aynı yamaçta yer alır.