İznik

İznik, Bursa'ya bağlı, İznik Gölü'nün doğu kıyısında kurulu, antik adı Nikaia olan tarihî bir şehirdir. Roma ve Bizans döneminde önemli bir merkezdi; 325'teki I. Konsil ile 787'deki VII. Ekümenik Konsil burada toplandı. Kuzeyde İstanbul, güneyde Yenişehir, doğuda Lefke ve batıda Göl kapılarıyla surlar şehri hâlâ çevreler.

Kutalmışoğlu Süleyman Şah 1075–1078 yıllarında İznik'i alarak Anadolu'nun ilk Türk devleti olan Türkiye Selçuklularının başkenti yaptı; şehir, I. Haçlı Seferi sırasında kuşatılarak 19 Haziran 1097'de Bizans'a teslim edildi. Orhan Gazi şehri 2 Mart 1331'de aldı; başkilise Ayasofya hemen camiye çevrildi ve burada kurulan ilk Osmanlı medreselerinde Dâvûd-i Kayserî gibi âlimler ders verdi.

Erken Osmanlı döneminde Çandarlı Halil Hayreddin Paşa'nın yaptırdığı Yeşil Camii ile I. Murad'ın annesi adına kurulan Nilüfer Hatun İmareti şehrin önemli yapıları oldu. İznik, İstanbul'un fethinden sonra ilim merkezi özelliğini giderek yitirse de çini üretimiyle uzun süre öne çıktı. Surlar içindeki şehir merkezi küçüktür; başlıca yapılar birbirine yürüme mesafesindedir ve şehir Bursa'dan günübirlik ziyaret edilebilir.

İznik, Anadolu'daki ilk Türk-İslam devletinin başkenti ve Osmanlı'nın ilk medreselerinin kurulduğu şehir olarak hem Selçuklu hem Osmanlı tarihinin başlangıç noktalarındandır.

Şehirde üretilen çiniler, Edirne Selimiye ve İstanbul'daki Rüstem Paşa gibi camilerin iç mekânlarını süsleyerek Osmanlı sanatının en tanınan unsurlarından biri oldu.