Tarihi Cidde (el-Beled) nedir?
Tarihi Cidde (el-Beled), Cidde'nin Kızıldeniz kıyısındaki eski şehir merkezidir. 19. yüzyılın sonlarında zengin tüccarların yaptırdığı, ahşap “revşen” cumbalarla süslü yüksek mercan taşı evler ile daha alçak evler, camiler, ribâtlar, çarşılar ve küçük meydanlar bu dokuyu oluşturur. Bölge 2014'te “Tarihi Cidde, Mekke'nin Kapısı” adıyla UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.
Neden önemli?
UNESCO'ya göre Hz. Osman'ın Cidde'yi Mekke'nin resmî limanı yapmasından sonra şehir, deniz yoluyla Arabistan'a gelen Müslüman hacıların Mekke'ye açılan kapısı oldu. Asya, Afrika ve Ortadoğu'dan gelen Müslümanların yerleşmesiyle çok kültürlü bir yapı kazandı.
Denizden Mekke Kapısı'na doğru doğu–batı yönünde uzanan çarşılar, hacıları ağırlayan ribât ve vekâleler ile evlerin cephe ve iç düzeni, şehrin hacla bağını bugün de gösterir.
1869'da Süveyş Kanalı'nın açılması ve buharlı gemilerin yaygınlaşmasıyla gelen zenginlik, 19. yüzyılın sonundaki görkemli kule evlerin yapımına yol açtı; aynı dönemde daha fazla hacının gelmesiyle konaklama yapıları da çoğaldı.
Tarihi
646–647 (h. 26)
Hz. Osman Cidde'yi Mekke'nin limanı yaptı.
1511
Memlük naibi Hüseyin el-Kürdî şehri koruyan kaleyi dokuz ayda inşa ettirdi (kale 1948'de yıkıldı).
1541
Portekizlilerin Cidde'ye saldırısı Mekke Şerifi Ebû Nümey tarafından püskürtüldü.
1869 sonrası
Süveyş Kanalı'nın açılmasıyla artan ticaret, ahşap cumbalı kule evlerin yapımını hızlandırdı.
2014
“Historic Jeddah, the Gate to Makkah” adıyla UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Tarihî kaynaklarla doğrulanmış
Hz. Osman döneminde (h. 26 / m. 646-647) Cidde Mekke'nin limanı yapıldı.[1,2,4,5]
Hicrî 26 yılını Discover Makkah verir; bu yıl miladi 646-647'ye denk gelir (Discover Makkah 647, Tarihi Cidde'nin resmî sitesi 646 yazar). UNESCO metni tarihi bir yerde “MS 7. yüzyıl”, başka bir yerde “hicri 7. yüzyıl” olarak yazar. Hz. Osman'ın hilafeti (644–656) MS 7. yüzyıla denk gelir.
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Çarşılar ve tarihî evler arasında uzun yürüyüş yapılacağından rahat ayakkabı önerilir (Visit Saudi).
Galeri
Konum ve yakındaki yerler
21.48390, 39.18750 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
Tarihî Kent DokusuCidde50 m
Nasîf Evi
Nasîf Evi, Tarihi Cidde'deki ahşap cumbalı yüksek mercan taşı evlerden biridir; Visit Saudi onu şehrin en bilinen tarihî yerleri arasında sayar.
MezarlıkCidde950 m
Havva Validemiz Kabristanı
Havva Validemiz Kabristanı, Cidde'de adını Hz. Havvâ'ya nisbet edilen bir kabirden alan eski mezarlıktır; nisbetin sahih dayanağı yoktur, yapı 1928'de yıkıldı.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Historic Jeddah, the Gate to Makkah
UNESCO World Heritage Centre · UNESCO · İngilizce · whc.unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 2Cidde (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3Historic Jeddah (Al Balad) (Visit Saudi)
Suudi Turizm Otoritesi — Visit Saudi · Resmî turizm kurumu · İngilizce · visitsaudi.com · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 4Explore Historic Jeddah (Tarihi Cidde resmî ziyaretçi sitesi)
Historic Jeddah — resmî ziyaretçi sitesi · Mekânın resmî sitesi · İngilizce · visitalbalad.com · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 5Al-Hudaybiyah (Discover Makkah)
Mekke ve Kutsal Mekânlar Kraliyet Komisyonu — Discover Makkah · Resmî turizm kurumu · İngilizce · discovermakkah.sa · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 6Plan Your Visit — How to Reach Historic Jeddah
Historic Jeddah — resmî ziyaretçi sitesi · Mekânın resmî sitesi · İngilizce · visitalbalad.com · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Diego Delso · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons