Alaca Cami (Paşa Camii) nedir?
Alaca Cami, Kalkandelen'in eski kesiminde, Pena çayının sağ kıyısında yer alan tek mekânlı camidir. Giriş kapısı üzerindeki kitabe, bugünkü yapının 19. yüzyılın ilk yarısında daha eski bir yapının temelleri üzerinde yenilendiğini gösterir; yenilemeyi yaptıran Abdurrahman Paşa'nın adıyla Paşa Camii olarak da anılır. Cephelerdeki fresko tekniğiyle yapılmış bitkisel ve geometrik süslemeler yapının en bilinen özelliğidir.
Neden önemli?
Kuzey Makedonya'nın resmî turizm portalı, güney cephedeki Mekke tasvirini Güneydoğu Avrupa'da bu kutsal mekânın nadir, belki de tek örneği olarak tanıtır. Süslemeler Debre yöresinden gelen deneyimli ustalara atfedilir.
TDV İslâm Ansiklopedisi, caminin Bosna'daki Foça Alaca Camii'ni hatırlattığını, kalem işlerinin de Harabati Baba Tekkesi'ndekilerle benzerlik gösterdiğini belirtir.
Tarihi
15.–16. yüzyıl
İlk caminin yapım tarihi tartışmalıdır; resmî turizm kaynakları 1495 ve 1564 tarihlerini aktarır.
16.–17. yüzyıl
Resmî turizm yayınına göre büyük bir şehir yangınında yanan yapı yeniden inşa edildi.
19. yüzyılın ilk yarısı
Kalkandelen paşası Abdurrahman Paşa camiyi genişleterek yeniletti; bugünkü süslemeler bu dönemde yapıldı.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Kesinliği tartışmalı
Caminin ilk yapım tarihi kaynaklarda farklı verilir.[1,2]
Resmî turizm portalı bazı araştırmacıların 1495, bazılarının 1564 tarihini verdiğini belirtir; aynı kurumun rehber yayını ilk yapıyı 1495'e tarihler.
- Geleneksel kabul
Caminin Hurşide ve Mensure adlı iki kız kardeş tarafından yaptırıldığı ve Hurşide'nin caminin önündeki türbede yattığı kabul edilir.[2,3]
TDV İslâm Ansiklopedisi yapıyı 'Hurşide ve Mensûre Kardeşler Camii' adıyla da anar; turizm yayınının bir başka bölümünde türbe, Anadolu'dan gelen bir beyin kızı Hurşide Hanım ile ilişkilendirilir.
- Rivayet
Süslemelerdeki renklerin canlılığını korumak için boyalara 30.000 yumurta akı katıldığı anlatılır.[2]
Ziyaret ederken
Ziyaret adabı
- Namaz vakitlerinde turistik ziyaretten kaçınılmalıdır.
- Camiye girerken ayakkabılar çıkarılır; omuzları ve dizleri örten kıyafet tercih edilmelidir. Kadın ziyaretçilerden başlarını örtmeleri beklenir.
Konum ve yakındaki yerler
42.00583, 20.96667 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
Tekke ve DergâhKalkandelen1,0 km
Harabati Baba Tekkesi
Harabati Baba Tekkesi, Kalkandelen'de Sersem Ali Baba'nın makam-türbesi çevresinde gelişen, semahane, mescit ve konuk evleriyle büyük bir Bektaşî külliyesidir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Painted Mosque
North Macedonia Timeless (resmî turizm portalı) · Resmî turizm kurumu · İngilizce · macedonia-timeless.com · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 2Ottoman Monuments – Guide Through Regions in the Republic of Macedonia
Agency for Promotion and Support of Tourism of the Republic of Macedonia · Resmî turizm kurumu · İngilizce · macedonia-timeless.com · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 3KALKANDELEN
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 4HARÂBÂTÎ BABA TEKKESİ
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Vaurien · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons