Hoca Ahmed Yesevî Türbesi
Hoca Ahmed Yesevî Türbesi nedir?
Hoca Ahmed Yesevî Türbesi, Kazakistan'ın Türkistan şehrinde, 12. yüzyıl sûfîsi Ahmed Yesevî'nin kabri üzerinde Timur'un emriyle inşa edilen anıtsal yapıdır. Türbe, cami, kütüphane ve tören salonunu bir arada barındıran hankah tipinde bir yapıdır; Timur'un ölümüyle yarım kalmıştır.
Neden önemli?
UNESCO'ya göre 1389–1405 yılları arasında daha küçük bir 12. yüzyıl türbesinin yerine yapılan bina, Timurlu yapılarının en büyük ve en iyi korunmuş örneklerinden biridir; mekân düzeni, tonoz, kubbe ve süslemeleriyle özellikle Semerkant'taki Timurlu yapılarına örnek olmuştur. 38,7 metre yüksekliğindeki yapıda otuz beş oda bulunur.
Merkezdeki "Kazandık" salonunu 18,2 metre çapındaki, Orta Asya'nın en büyük kubbesi örter. ICOMOS'un 2003 değerlendirmesine göre bu salonun ortasında 1399 tarihli, 2,2 metre çaplı ve yaklaşık 2 ton ağırlığındaki tunç kazan bulunur. Yesevî'nin kabri, yapının kuzeybatı ucundaki çift kubbeli türbe odasındadır.
Tarihi
1166 (h. 562)
Ahmed Yesevî Yesi'de vefat eder; kabrinin üzerine küçük bir türbe yapılır.
1389–1405
Timur'un emriyle bugünkü anıtsal yapı inşa edilir.
1399
Kazandık salonundaki büyük tunç kazan dökülür.
1405
Timur'un ölümüyle inşaat durur; giriş cephesi ve bazı iç bölümler bitirilemez.
16.–17. yüzyıllar
Türkistan Kazak hanlarının merkezi olur; yapının çevresine han ve beylerin mezarları eklenir.
2003
Türbe UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınır.
İslami önemi
Ahmed Yesevî, Yûsuf el-Hemedânî'nin halifelerinden biri ve tasavvufun Türk boyları arasında yayılmasında en etkili isimlerdendir. TDV'ye göre 63 yaşına geldiğinde Hz. Peygamber'in vefat yaşına ulaştığı için tekkesinin avlusunda hazırlattığı yer altı çilehanesine çekilmiş ve vefatına kadar orada ibadetle meşgul olmuştur.
TDV İslâm Ansiklopedisi, Yesevî Külliyesi'nin İç Asya'da Müslüman Türklerin en büyük ziyaretgâhı olmayı sürdürdüğünü kaydeder. Ona atfedilen Dîvân-ı Hikmet'in nüshaları arasındaki farklar, metnin zaman içinde farklı kişilerce genişletildiğini gösterir.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Ana giriş cephesi yarım bırakılmıştır; UNESCO bu bölümü dönemin inşa tekniklerini gösteren olağanüstü bir belge olarak değerlendirir.
- Rabia Sultan Begim Türbesi, Yesevî Türbesi'nin önündeki alanda birkaç dakikalık yürüme mesafesindedir.
Ziyaret adabı
- Türbe odasında sessiz olun ve dua edenlerin önünden geçmeyin.
- Kabir ziyaretinde Diyanet'in ziyaret adabına ilişkin açıklamaları esas alınabilir.
Galeri
Konum ve yakındaki yerler
43.29760, 68.27100 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
TürbeTürkistan100 m
Rabia Sultan Begim Türbesi
Rabia Sultan Begim Türbesi, Türkistan'da Hoca Ahmed Yesevî Türbesi'nin önünde yer alan ve Uluğ Bey'in kızı Rabia Sultan Begim'e ait olan türbedir.
MescitTürkistan150 m
Hilvet Yer Altı Mescidi
Hilvet, Türkistan'da Yesevî Türbesi'nin yakınında, Ahmed Yesevî'nin 63 yaşından sonra çekildiği çilehane olarak bilinen yer altı mescidi ve dehlizidir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Bu mekânın yer aldığı rotalar
- 1 gün
Otrar · Türkistan
Otrar ve Türkistan: Yesevî Ziyareti
Bir günde Otrar yakınındaki Arslan Baba Türbesi, Türkistan'daki Hoca Ahmed Yesevî Türbesi, Hilvet çilehanesi ve Rabia Sultan Begim Türbesi.
- Durak
- 4
- Mesafe
- ~50 km
- Ulaşım
- Araç (Otrar–Türkistan arası yaklaşık 50 km) + yürüyüş
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi (UNESCO Dünya Mirası Merkezi)
UNESCO World Heritage Centre · UNESCO · İngilizce · whc.unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 2Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi — ICOMOS değerlendirme raporu (UNESCO arşivi)
ICOMOS / UNESCO World Heritage Centre · UNESCO · İngilizce · whc.unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 3Ahmed Yesevî Külliyesi (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 4Ahmed Yesevî (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Petar Milošević · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons