Cuma Camii (Hüdâvendigâr Camii) nedir?
Cuma Camii, Filibe'nin ulucamisi durumundaki, çarşının ortasında avlusuz olarak yapılmış erken Osmanlı camisidir. Her taş sırası arasında iki sıra tuğla bulunan almaşık teknikte inşa edilen yapının orta kısmı dört sütuna oturan kubbelerle örtülüdür. 2 Eylül 1785 tarihli bir tamir kitabesi, caminin bu tarihte büyük ölçüde elden geçirildiğini gösterir.
Neden önemli?
Cami, Bulgaristan'da yapılan ulucamilerin başında gelir ve Osmanlı Filibe'sinin ilk çekirdeği onun çevresinde oluşmuştur. Özgün minaresi, eşkenar dörtgen desenli iki renkli tuğlalarla yapılmış erken Osmanlı süslemesini korur.
1818-19'da Edirneli Nakşî Mustafa Çelebi tarafından Osmanlı barok üslubunda yenilenen iç süslemeler bugün de görülebilir.
Tarihi
14.–15. yüzyıl
Cami inşa edildi; bânisi ve tarihi tartışmalıdır.
1553
Filibe'den geçen Hans Dernschwam şehrin ortasında büyük ve görkemli bir cami gördüğünü yazdı.
1652
Evliya Çelebi camiyi I. Murad'ın vakfı olarak kaydetti ve kitabesinin bulunmadığını belirtti.
2 Eylül 1785
Tamir kitabesine göre cami büyük ölçüde yenilendi.
1818-19
İç süslemeler Osmanlı barok üslubunda yeniden yapıldı.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Kesinliği tartışmalı
Caminin bânisi tartışmalıdır: Evliya Çelebi ve bazı araştırmacılar I. Murad'ı, Machiel Kiel ise 1425 civarında II. Murad'ı gösterir.[1,2]
TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Hudâvendigâr Camii maddesi 1490 tarihli muhasebe kaydındaki 'Hazret-i Hudâvendigâr' ifadesinden hareketle I. Murad'ı daha inandırıcı bulur; aynı ansiklopedinin Filibe maddesi ise yapıyı 1425 civarında II. Murad'a tarihler.
- Kesinliği tartışmalı
Caminin Sveti Petka Kilisesi'nin yerine inşa edildiği iddia edilir.[1]
TDV İslâm Ansiklopedisi bu iddiayı doğrulayacak bir dayanak bulunmadığını belirtir; meydan düzenlemesi sırasında yakında Roma dönemine ait kalıntılar bulunmuştur.
Ziyaret ederken
Ziyaret adabı
- Namaz vakitlerinde turistik ziyaretten kaçınılmalıdır.
- Camiye girerken ayakkabılar çıkarılır; omuzları ve dizleri örten kıyafet tercih edilmelidir. Kadın ziyaretçilerden başlarını örtmeleri beklenir.
Konum ve yakındaki yerler
42.14786, 24.74834 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
CamiFilibe500 m
İmaret Camii (Şehâbeddin Paşa Camii)
Filibe'deki İmaret Camii, Rumeli Beylerbeyi Gazi Şehâbeddin Paşa'nın 1444-45'te tamamlanan külliyesinin, Balkanların en büyük zaviyeli camisi sayılan yapısıdır.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1HUDÂVENDİGÂR CAMİİ (Filibe)
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2FİLİBE
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: JERRYE AND ROY KLOTZ MD · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons