Habib-i Neccar Camii nedir?
Habib-i Neccar Camii, Antakya'da antik sütunlu caddenin yerindeki Kurtuluş Caddesi üzerinde bulunan cami ve külliyedir. Adını, müfessirlerin Yâsîn suresinde anlatılan ve elçilere destek verdiği için öldürülen mümin kişiyle özdeşleştirdiği Habîb-i Neccâr'dan alır. "Anadolu'nun ilk camisi" olarak anılan yapı, 6 Şubat 2023 depremlerinde büyük ölçüde yıkıldı; yeniden inşa edilerek 27 Aralık 2025'te ibadete açıldı.
Neden önemli?
Hatay Valiliği'ne göre caminin yerinde, Antakya'nın fethinden sonra bir mescit yapılmıştır; bu nedenle yapı yaygın olarak Anadolu'nun ilk camisi olarak anılır. Bugünkü yapı Memlük ve Osmanlı dönemlerinde biçimlenmiştir: medrese hücrelerindeki kitabe Sultan Baybars'ın unvanını taşır, 1474 tarihli bir kitabe Memlük onarımını, 1858-59 ve 1863-64 tarihli kitabeler ise Osmanlı yenilemelerini belgeler. 14. yüzyılda İbn Battûta burada yolculara yemek verildiğini, 17. yüzyılda Evliya Çelebi ise yapının bir tekke olduğunu kaydetmiştir.
Külliye; cami, iki türbe, medrese hücreleri ve şadırvandan oluşur ve yamuk biçimli bir avlu çevresinde düzenlenmiştir. Avludaki İsneyn (İkiz) Türbesi'nin gelenekte Yahya ve Yunus adlarıyla anılan iki elçiye, caminin altındaki iki katlı yeraltı türbesinin ise Habîb-i Neccâr ile Şem'ûn es-Safâ'ya ait olduğuna inanılır. Buradaki Yahya ve Yunus, Kur'an'da adı geçen peygamberler değil, Hz. İsa'nın elçileri olarak anılan kişilerdir.
2023 depreminde kubbesi çöken ve minaresi yıkılan cami, Vakıflar Genel Müdürlüğü denetiminde Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından yeniden ayağa kaldırıldı. Diyanet Haber'e göre çalışmada ahşap kubbe sistemiyle yük yaklaşık 1.450 ton azaltıldı, enkazdan kurtarılan 181 mimari eleman yerine konuldu ve 400 mermer, metal ve ahşap parça minberde yeniden kullanıldı.
Tarihi
638
Antakya, Ebû Ubeyde b. Cerrâh komutasındaki İslam ordusuna teslim oldu; Osmanlı dönemi kayıtlarına göre caminin yerinde fetihten sonra bir mescit yapıldı.
1268
Memlük sultanı Baybars Antakya'yı aldı; medrese hücrelerindeki kitabe onun unvanını taşır.
1474
Memlük döneminde onarıldı (H. 879 tarihli kitabe).
1853–1864
Osmanlı döneminde şadırvan yapıldı (1853-54), harim yenilendi (1858-59) ve avlu kapısı yeniden inşa edildi (1863-64).
6 Şubat 2023
Kahramanmaraş merkezli depremlerde kubbesi çöktü, minaresi yıkıldı.
27 Aralık 2025
Yeniden inşa edilen cami cuma namazıyla ibadete açıldı.
İslami önemi
Yâsîn suresinin 13–29. ayetleri, bir şehre gönderilen elçileri yalanlayan halkı ve şehrin öbür ucundan koşarak gelip halkı elçilere uymaya çağıran bir adamı anlatır; adam öldürülünce kendisine cennete girmesi söylenir. Kur'an ne şehrin ne de bu kişinin adını verir; müfessirler şehri Antakya, kişiyi Habîb-i Neccâr olarak açıklamıştır.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Geleneksel kabul
Yâsîn suresinde anlatılan şehrin Antakya, elçilere destek veren kişinin Habîb-i Neccâr olduğu[2]
Kur'an şehrin ve kişinin adını vermez; hadislerde de bu bilgiler bulunmaz. Özdeşleştirme tefsir geleneğine dayanır ve tarihî olarak doğrulanmamıştır.
- Rivayet
Caminin altındaki kabirlerin Habîb-i Neccâr ve Şem'ûn es-Safâ'ya, İsneyn Türbesi'nin iki elçiye ait olduğu[1,2]
TDV İslâm Ansiklopedisi, Antakya'daki üç kabirden birinin ona ait olduğunun iddia edildiğini belirtir.
- Geleneksel kabul
Caminin Anadolu'daki ilk cami olduğu[1,4]
Fetihten sonra burada mescit yapıldığı bilgisi 1901-02 tarihli Halep Vilayeti Salnamesi gibi Osmanlı kayıtlarına dayanır; bugünkü yapı Memlük ve Osmanlı dönemlerine aittir.
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Antakya'nın tarihî merkezinde yeniden yapılanma sürdüğünden bazı sokaklar kapalı olabilir; ulaşımı önceden kontrol edin.
Ziyaret adabı
- Omuz ve dizleri örten kıyafet; kadın ziyaretçiler için başörtüsü.
Galeri
Konum ve yakındaki yerler
36.20168, 36.16564 · OpenStreetMap'te aç
Sık sorulan sorular
Habib-i Neccar Camii depremden sonra açıldı mı?
Evet. 6 Şubat 2023 depremlerinde büyük ölçüde yıkılan cami, Vakıflar Genel Müdürlüğü denetiminde Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından yeniden inşa edildi ve 27 Aralık 2025'te cuma namazıyla ibadete açıldı.
Habîb-i Neccâr kimdir?
Müfessirlere göre Yâsîn suresinde (36/13-29) anlatılan, şehre gönderilen elçilere inanıp halkı onlara uymaya çağıran ve bu yüzden öldürülen Antakyalı mümindir. Kur'an bu kişinin adını anmaz; "Habîb-i Neccâr" adı ve Antakya'yla özdeşleştirme tefsir geleneğinden gelir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Anadolu'nun İlk Camisi
T.C. Hatay Valiliği · Resmî kurum · Türkçe · hatay.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 2Habîb en-Neccâr (Süleyman Ateş, c. 14, 1996)
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3Antakya
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 4Hatay'daki Anadolu'nun ilk camii 'Habib-i Neccar', onarım sonrası ibadete açılmaya hazırlanıyor
Diyanet Haber (Diyanet İşleri Başkanlığı) · Dinî kurum · Türkçe · diyanethaber.com.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 5Habib-i Neccar'ın böyle dimdik ayakta olduğunu görenler Antakya'nın yeniden hayata döndüğüne kalben inanıyor
T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı · Resmî kurum · Türkçe · csb.gov.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 6Başkan Altay: Tarihin tozlu sayfalarını kim açarsa Konya'nın Hatay'da yaptıklarını ve Habib-i Neccar Camii'nin restorasyonunu görecek
Konya Büyükşehir Belediyesi · Belediye · Türkçe · konya.bel.tr · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: GrandEscogriffe · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons