Kahire'nin Tarihi Camileri: Fustat'tan Mehmed Ali Paşa'ya

Kahire'de ziyaret edilmesi gereken başlıca tarihi camiler Amr b. Âs, İbn Tolun, Ezher, Seyyidnâ Hüseyin, Sultan Hasan, Rifâî ve Kahire Kalesi'ndeki Mehmed Ali Paşa camileridir. Bu yapılar, Mısır'ın fethinden 20. yüzyıla uzanan dönemde şehrin art arda kurulan başkentlerinin izlerini taşır ve büyük bölümü UNESCO'nun 1979'da listeye aldığı Tarihi Kahire alanındadır.

Fustat ve Katâi': İlk camiler

Mısır'ı 640–642 yıllarında fetheden Amr b. Âs, ilk İslam başkenti Fustat'ta bugün adını taşıyan camiyi yaptırdı. Hurma gövdesi direkli basit bir yapı olarak başlayan cami defalarca genişletildi; bugünkü bina büyük ölçüde 20. yüzyıl yeniden inşasıdır. 876–879 yıllarında Ahmed b. Tolun'un yeni başkenti Katâi' için yaptırdığı İbn Tolun Camii ise TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Mısır'da esas biçimini koruyan en eski camidir; dıştan merdivenli minaresi Sâmerrâ minarelerini hatırlatır.

• 

  Cami·Kahire

  Amr b. Âs Camii

  Mısır'ın fethinden sonra 641–642'de Fustat'ta kurulan ve Mısır'ın ilk camisi kabul edilen, bugünkü hâlini büyük ölçüde sonraki yenilemelere borçlu cami.

• 

  Cami·Kahire

  İbn Tolun Camii

  Ahmed b. Tolun'un 876–879'da Katâi' şehrinde yaptırdığı, dıştan merdivenli minaresi ve geniş avlusuyla Mısır'da özgün biçimini koruyan en eski cami.

Fâtımî Kahire'si: Ezher ve Hüseyin

969'da Cevher es-Sıkıllî'nin kurduğu Kahire'nin cuma camii olarak 970–972 yıllarında yapılan Ezher, sonraki yüzyıllarda İslam dünyasının önde gelen ilim merkezlerinden biri oldu. Hemen karşısındaki Seyyidnâ Hüseyin Camii, Fâtımî döneminde Hz. Hüseyin'in başının getirildiği rivayet edilen meşhedin yerinde yükselir; bugünkü yapı 1873'te Hidiv İsmâil döneminde tamamlandı.

• 

  Cami·Kahire

  Ezher Camii

  Cevher es-Sıkıllî'nin 970–972'de Kahire'nin cuma camii olarak yaptırdığı, bin yılı aşkın süredir ilim merkezi olan ve Ezher kurumlarına adını veren cami.

• 

  Cami·Kahire

  Seyyidnâ Hüseyin Camii

  Hân el-Halîlî ile Ezher arasında, Fâtımî döneminde Hz. Hüseyin'in başının getirildiği rivayet edilen meşhedin yerinde 1873'te yeniden yapılan cami.

Memlük dönemi: Külliyeler ve medreseler

Memlükler (1250–1517) döneminde Kahire'nin camileri çoğunlukla medrese, türbe ve darüşşifa gibi yapılarla birlikte külliyeler hâlinde inşa edildi. Muiz Caddesi'ndeki Kalavun Külliyesi (1284–85) ile Kahire Kalesi'nin karşısındaki Sultan Hasan Camii ve Medresesi (1356–1363) bu geleneğin en büyük örneklerindendir. Sultan Hasan'da avlunun dört köşesindeki medreseler dört Sünnî mezhebe ayrılmıştır.

• 

  Külliye·Kahire

  Kalavun Külliyesi

  Memlük Sultanı Kalavun'un 1284–85'te Muiz Caddesi'nde yaptırdığı cami, medrese, türbe ve darüşşifadan (bîmâristan) oluşan külliye.

• 

  Cami·Kahire

  Sultan Hasan Camii ve Medresesi

  Memlük Sultanı Hasan'ın 1356–1363 arasında Kahire Kalesi karşısında yaptırdığı, dört mezhebe ayrılmış medreseleri ve dev eyvanlarıyla anıtsal cami-medrese.

• 

  Tarihî Kent Dokusu·Kahire

  Muiz Caddesi

  Fâtımî Kahire'sinin Bâbülfütûh ile Bâbüzzüveyle arasında uzanan ana caddesi; 10. ile 19. yüzyıl arasından kalma yirmi dokuz anıt eser boyunca sıralanır.

Osmanlı ve Hidivlik dönemi

Kahire Kalesi'nin en yüksek noktasındaki Mehmed Ali Paşa Camii, 1830'da İstanbul'dan getirilen ustalarca klasik Osmanlı cami planında yapılmaya başlandı ve şehrin siluetinin simgesi oldu. Sultan Hasan'ın karşısındaki Rifâî Camii ise 19. yüzyılda başlanıp 1912'de tamamlandı ve Mehmed Ali Paşa hanedanı üyelerinin türbelerini barındırır.

• 

  Cami·Kahire

  Mehmed Ali Paşa Camii

  Kahire Kalesi'nde 1830'da başlanan, İstanbul'dan gelen ustaların klasik Osmanlı planında yaptığı ve Mehmed Ali Paşa'nın kabrini barındıran cami.

• 

  Cami·Kahire

  Rifâî Camii

  Sultan Hasan Camii'nin karşısında 19. yüzyılda başlanıp 1912'de tamamlanan, Mehmed Ali Paşa hanedanı üyelerinin türbelerini barındıran cami.

Ehl-i beyt ve âlimlerin türbeleri

Kahire'nin dinî hayatında türbeli camiler önemli yer tutar. Seyyide Zeyneb Camii, Hz. Ali'nin kızı Zeyneb'e nispet edilen kabir üzerinde yükselir; ancak kabrin yeri kaynaklarda tartışmalıdır. Güneydeki Karâfe mezarlığında ise Şâfiî mezhebinin kurucusu kabul edilen İmam Şâfiî'nin 1211'de yapılan türbesi bulunur.

• 

  Cami·Kahire

  Seyyide Zeyneb Camii

  Kahire'nin aynı adı taşıyan semtinde, Hz. Zeyneb bint Ali'nin kabri üzerine kurulduğuna inanılan ve kabrin yeri tartışmalı olan büyük cami.

• 

  Türbe·Kahire

  İmam Şâfiî Türbesi

  Şâfiî mezhebinin kurucusu kabul edilen İmam Şâfiî'nin Karâfe'deki kabri üzerine Eyyûbîlerin 1211'de yaptırdığı, 2016 sonrası restore edilen kubbeli türbe.

Ziyaret için pratik bilgiler

• Camilerde omuz ve dizleri örten kıyafet giyilmeli, kadın ziyaretçiler başlarını örtmelidir; ayakkabılar girişte çıkarılır.
• Namaz vakitlerinde, özellikle cuma öğle namazında turistik gezi yapılmaz.
• Mısır Turizm ve Eski Eserler Bakanlığı'nın sayfalarında bazı anıtlar için saat ve ücret bilgisi yayımlanır; ziyaretten önce güncel bilgiyi kontrol edin.
• Muiz Caddesi çevresi yürüyerek, Kahire Kalesi–Sultan Hasan–İbn Tolun hattı ise yürüyüş ve kısa taksi yolculuklarıyla gezilebilir.