Amr b. Âs Camii nedir?
Amr b. Âs Camii, Mısır'ı fetheden sahabi Amr b. Âs'ın 641–642 yıllarında ilk İslam başkenti Fustat'ta yaptırdığı camidir. Hurma gövdesi direkli basit bir yapı olarak başlayan cami, yüzyıllar boyunca defalarca genişletilip yenilendi; bugün Eski Kahire'de ayakta olan bina büyük ölçüde 20. yüzyıl yeniden inşasıdır.
Neden önemli?
Mısır Turizm ve Eski Eserler Bakanlığı, camiyi Mısır'da ve Afrika'da günümüze ulaşan en eski cami olarak tanıtır ve Fustat'ın ilk yapısı olduğunu belirtir. Özgün yapıdan çok az şey kalmış olsa da cami, Mısır'da İslam'ın başlangıcını temsil eden mekân olarak önemini korur.
TDV İslâm Ansiklopedisi, 673'teki genişletmede Makrîzî'ye göre dört köşeye eklenen minarelerin İslam sanatındaki ilk minareler kabul edildiğini aktarır. İmam Şâfiî de 813'te Mısır'a geldikten sonra derslerini bu camide verdi.
Tarihi
641–642 (h. 21)
Amr b. Âs, fetih ordusunun karargâhının kurulduğu Fustat'ta camiyi yaptırdı. Bakanlık kaynağına göre cami Halife Hz. Ömer'in emriyle kuruldu.
673
Halife Muâviye'nin isteğiyle Mısır Valisi Mesleme ilk camiyi yıktırıp daha geniş olarak yeniden yaptırdı; Makrîzî'ye göre dört köşesine minare eklendi.
711–712
Kurre b. Şerîk el-Absî'nin tamirinde yarım daire biçimli mihrap eklendi.
827
Abdullah b. Tâhir camiyi yeniden yaptırarak batıya doğru bir misli büyüttü; sütun sayısı 378'e ulaştı.
1172–73
Selâhaddîn-i Eyyûbî camiyi onarttı; sonraki yüzyıllarda Baybars, Kalavun ve Kayıtbay dönemlerinde de onarımlar yapıldı.
1797–98
Memlük emîri Murad Bey camiyi geniş ölçüde yeniletti.
20. yüzyıl
Bugün ayakta olan yapı büyük ölçüde bu dönemde yeniden inşa edildi.
İslami önemi
Cami, sahabenin Mısır'daki izlerini taşıyan başlıca mekândır. Bakanlık sayfası, inşaatta Zübeyr b. Avvâm ve Ubâde b. Sâmit gibi sahabilerin de yer aldığını aktarır.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Resmî kaynakla doğrulanmış
Caminin yapımına Zübeyr b. Avvâm ve Ubâde b. Sâmit gibi sahabilerin katıldığı.[2]
Bilgi Mısır Turizm ve Eski Eserler Bakanlığı'nın tanıtım sayfasında yer alır.
- Kesinliği tartışmalı
Caminin eski bir Kıpti kilisesinin kalıntıları üzerine kurulduğu.[1]
TDV İslâm Ansiklopedisi bunu yalnızca 'bazılarının iddiası' olarak aktarır.
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Cami Eski Kahire'de (Fustat), Muiz Caddesi'nden yaklaşık 5 km güneydedir; metro veya taksiyle ulaşılır.
- Çevresinde Kıpti Kahire'nin tarihî kiliseleri de bulunur.
Ziyaret adabı
- Omuz ve dizleri örten kıyafet; kadın ziyaretçilerin başını örtmesi beklenir.
- Ayakkabılar girişte çıkarılır.
- Namaz vakitlerinde turistik gezi yapılmaz.
Konum ve yakındaki yerler
30.01010, 31.23320 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
TürbeKahire2,4 km
İmam Şâfiî Türbesi
Şâfiî mezhebinin kurucusu kabul edilen İmam Şâfiî'nin Karâfe'deki kabri üzerine Eyyûbîlerin 1211'de yaptırdığı, 2016 sonrası restore edilen kubbeli türbe.
CamiKahire2,6 km
Seyyide Zeyneb Camii
Kahire'nin aynı adı taşıyan semtinde, Hz. Zeyneb bint Ali'nin kabri üzerine kurulduğuna inanılan ve kabrin yeri tartışmalı olan büyük cami.
CamiKahire2,6 km
İbn Tolun Camii
Ahmed b. Tolun'un 876–879'da Katâi' şehrinde yaptırdığı, dıştan merdivenli minaresi ve geniş avlusuyla Mısır'da özgün biçimini koruyan en eski cami.
CamiKahire3,3 km
Mehmed Ali Paşa Camii
Kahire Kalesi'nde 1830'da başlanan, İstanbul'dan gelen ustaların klasik Osmanlı planında yaptığı ve Mehmed Ali Paşa'nın kabrini barındıran cami.
CamiKahire3,3 km
Sultan Hasan Camii ve Medresesi
Memlük Sultanı Hasan'ın 1356–1363 arasında Kahire Kalesi karşısında yaptırdığı, dört mezhebe ayrılmış medreseleri ve dev eyvanlarıyla anıtsal cami-medrese.
CamiKahire3,4 km
Rifâî Camii
Sultan Hasan Camii'nin karşısında 19. yüzyılda başlanıp 1912'de tamamlanan, Mehmed Ali Paşa hanedanı üyelerinin türbelerini barındıran cami.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1AMR b. ÂS CAMİİ
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 2The Mosque of 'Amr ibn al-'As
Mısır Turizm ve Eski Eserler Bakanlığı (Discover Egypt's Monuments) · Resmî kurum · İngilizce · egymonuments.gov.eg · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 3The opening of the dome of Al-Imam Al-Shafei
Mısır Turizm ve Eski Eserler Bakanlığı (Discover Egypt's Monuments) · Resmî kurum · İngilizce · egymonuments.gov.eg · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 4Historic Cairo
Mısır Turizm ve Eski Eserler Bakanlığı (Discover Egypt's Monuments) · Resmî kurum · İngilizce · egymonuments.gov.eg · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: لا روسا · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Kahire'de keşfetmeye devam edin
CamiKahire
Ezher Camii
Cevher es-Sıkıllî'nin 970–972'de Kahire'nin cuma camii olarak yaptırdığı, bin yılı aşkın süredir ilim merkezi olan ve Ezher kurumlarına adını veren cami.
Kale ve SurKahire
Kahire Kalesi
Selâhaddîn-i Eyyûbî'nin 1176'da Mukattam tepesinde başlattığı, altı asır Mısır hükümdarlarının merkezi olan ve Mehmed Ali Paşa Camii'ni barındıran kale.
Tarihî Kent DokusuKahire
Muiz Caddesi
Fâtımî Kahire'sinin Bâbülfütûh ile Bâbüzzüveyle arasında uzanan ana caddesi; 10. ile 19. yüzyıl arasından kalma yirmi dokuz anıt eser boyunca sıralanır.
CamiKahire
Seyyidnâ Hüseyin Camii
Hân el-Halîlî ile Ezher arasında, Fâtımî döneminde Hz. Hüseyin'in başının getirildiği rivayet edilen meşhedin yerinde 1873'te yeniden yapılan cami.