
İspanya
Granada
Endülüs'ün son Müslüman başşehri: Elhamra, Generalife ve Albaicín.
10 ziyaret noktası2 rota

İspanya'nın büyük bölümü 711–1492 arasında Müslüman yönetiminde kaldı ve bu topraklar İslam kaynaklarında Endülüs (el-Endelüs) olarak anılır. Kurtuba Ulu Camii, Medînetüzzehrâ ve Elhamra bu dönemin en önemli yapılarıdır; çoğu bugün katedral, müze veya anıt statüsünde ziyaret edilir.
5 şehir · 23 ziyaret noktası · 2 rota
Tarık b. Ziyâd komutasındaki kuvvetler 711 ilkbaharında Cebelitarık'tan geçerek Vizigot ordusunu yendi; birkaç yıl içinde Kurtuba, Tuleytula (Toledo) ve İşbiliye (Sevilla) Müslümanların eline geçti. 756'ya kadar süren valiler döneminin ardından I. Abdurrahman Kurtuba merkezli Endülüs Emevî Devleti'ni kurdu; III. Abdurrahman 929'da halifeliğini ilan etti.
Halifelik 1031'de dağıldıktan sonra Endülüs, mülûkü't-tavâif denilen küçük devletlere bölündü (Sarakusta'daki Benî Hûd bunlardan biridir). 11. yüzyılın sonundan itibaren Mağrib kökenli Murâbıtlar ve ardından Muvahhidler bölgeye hâkim oldu; Sevilla'daki Giralda bu dönemin eseridir.
Kurtuba 1236'da, İşbiliye 1248'de Kastilya'nın eline geçti. 1238'de kurulan Gırnata Nasrî Emirliği yaklaşık 250 yıl ayakta kaldı ve 2 Ocak 1492'de şehrin teslimiyle Endülüs'teki son Müslüman devlet sona erdi. Kalan Müslüman nüfus (Moriskolar) 1609'dan itibaren ülke dışına sürüldü.
Bu mirasın önemli bir kısmı UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir: Kurtuba tarihî merkezi, Elhamra–Generalife–Albaicín, Medînetüzzehrâ, Sevilla'daki katedral ve Alcázar, Toledo tarihî şehri ve Aragon'un Mudéjar mimarisi bunlar arasındadır.
Öne çıkan dönemler
Şehirler

İspanya
Endülüs'ün son Müslüman başşehri: Elhamra, Generalife ve Albaicín.
10 ziyaret noktası2 rota

İspanya
Endülüs Emevîleri'nin başşehri: Kurtuba Ulu Camii ve Medînetüzzehrâ'nın şehri.
8 ziyaret noktası1 rota

İspanya
Muvahhidlerin Endülüs'teki başşehri İşbiliye: Giralda, Alcázar ve Altın Kule.
3 ziyaret noktası1 rota

İspanya
Tuleytula: Tajo kıyısında 999 tarihli Bâbülmerdûm Mescidi'nin bulunduğu tarihî şehir.
1 ziyaret noktası

Önemli Ziyaret Noktaları

Granada, İspanya
Albaicín, Granada'da Elhamra'nın karşısındaki tepede Zîrî ve Nasrî dönemi sokak dokusunu koruyan tarihî mahalle; 1994'ten beri UNESCO alanının parçası.

Zaragoza, İspanya
Aljafería Sarayı, Zaragoza'da Benî Hûd hükümdarı el-Muktedir'in 1046–1081 arasında yaptırdığı tâif dönemi sarayı; bugün Aragon parlamentosunun binasıdır.

Toledo, İspanya
Bâbülmerdûm Mescidi, Toledo'da 999'da Ahmed b. Hadîdî'nin yaptırdığı dokuz kubbeli küçük mescit; 1085 sonrası kiliseye çevrilen yapı Cristo de la Luz adıyla bilinir.

Granada, İspanya
Elhamra, Granada'da Nasrî sultanlarının 1238'den itibaren Sabika tepesinde kurduğu saray şehir; Alcazaba, Nasrî sarayları ve Generalife'yi kapsar.

Granada, İspanya
Generalife, Elhamra'nın doğusundaki Nasrî yazlık sarayı ve bahçeleri; Arapça adı Cennetü'l-arîf olan kompleks, Endülüs sulama geleneğinin korunan örneğidir.

Sevilla, İspanya
Giralda, Sevilla'da Muvahhidlerin 1184–1198 arasında yaptığı ulu cami minaresi; 16. yüzyılda eklenen çan bölümüyle bugün katedralin çan kulesidir.

Córdoba, İspanya
Kurtuba Ulu Camii, 786'da inşasına başlanan Endülüs Emevî camisi; 1236'dan beri kilise olan yapı bugün Mezquita-Catedral adıyla ziyaret edilir.

Córdoba, İspanya
Medînetüzzehrâ, III. Abdurrahman'ın 936'da Córdoba yakınında kurdurduğu halifelik saray şehri; 1010'da yağmalanan kalıntıları 2018'de UNESCO listesine girdi.
Rotalar

Sevilla · Córdoba · Granada
Dört günde Sevilla'da Giralda ve Alcázar, Córdoba'da Kurtuba Ulu Camii ve Medînetüzzehrâ, Granada'da Elhamra ve Albaicín: Endülüs'ün üç başşehri tek rotada.

Granada
Granada'da bir günde Elhamra'nın Alcazaba, Nasrî sarayları ve Generalife bölümleri, ardından Albaicín'de Nasrî hamamı, Dar al-Horra ve Granada Büyük Camii.
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
TDV İslâm Ansiklopedisi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.