Nuri Camii ve Hadba Minaresi nedir?
Nuri Camii, Musul'un eski şehrinde, 12. yüzyılın ikinci yarısında Nûreddin Mahmud döneminde inşa edilen ve şehrin ulucamisi olan yapıdır. 1172'de yapılan 45 m yüksekliğindeki Hadba Minaresi 14. yüzyılda belirgin biçimde eğilmeye başlamış ve "kambur" anlamına gelen adını bu nedenle almıştır. Cami ve minare 2017'de DEAŞ tarafından havaya uçuruldu; UNESCO'nun "Revive the Spirit of Mosul" girişimiyle özgün biçimine sadık kalınarak yeniden inşa edildi ve çalışmalar Ocak 2025'te tamamlandı.
Neden önemli?
Hadba Minaresi yüzyıllar boyunca Musul'un ve Irak'ın simgelerinden biri oldu; UNESCO'ya göre 10.000 dinarlık banknotta da yer aldı. 2017'deki kurtarma savaşı sırasında Musullular insan zinciri kurarak minarenin tamamen yıkılmasını önledi; kaidesi ayakta kaldı.
Yeniden inşa, savaş sonrası miras onarımının kapsamlı örneklerinden biridir: UNESCO ile Musul Üniversitesi'nin anketinde katılımcıların yüzde 94'ü minarenin yıkılmadan önceki hâliyle, yani eğik olarak yeniden yapılmasını istedi; minare yüzyıllardır kullanılmayan bir teknikle tamamen tuğladan örüldü. Hazırlık çalışmaları sırasında harimin altında 12. yüzyıla ait dört oda keşfedildi.
Tarihi
12. yüzyılın ikinci yarısı
Nûreddin Mahmud döneminde inşa edilen cami Musul'un ulucamisi oldu.
1172
Tuğla süslemeli Hadba Minaresi yapıldı.
14. yüzyıl
Minare belirgin biçimde eğilmeye başladı ve "Hadbâ" (kambur) adıyla anıldı.
2014
Musul'u ele geçiren DEAŞ'ın lideri sözde "hilafet" ilanını caminin harim bölümünden yaptı.
2017
DEAŞ geri çekilirken caminin içine yerleştirdiği patlayıcılarla cami ve minareyi yıktı.
2018–2025
UNESCO girişimi kapsamında mayın temizliği, belgeleme ve yeniden inşa yapıldı; minarenin inşasına Şubat 2022'de başlandı, çalışmalar Ocak 2025'te tamamlandı.
Eylül 2025
Basında yer alan haberlere göre cami yeniden ibadete açıldı.
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- UNESCO girişimiyle onarılan Tâhira Kilisesi ve Saat (es-Sâa) Manastırı da eski şehirdedir.
Ziyaret adabı
- Omuzları ve dizleri örten, bol kıyafet giyilmesi; kadınların başlarını örtmesi beklenir.
- Camiye ayakkabılar çıkarılarak girilir.
- Namaz vakitlerinde turistik ziyaret yapılmaz; ziyareti vakit aralarına göre planlayın.
- İbadet edenlerin önünden geçmeyin, yüksek sesle konuşmayın ve flaşlı fotoğraf çekmeyin.
Konum ve yakındaki yerler
36.34319, 43.12687 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
CamiMusul3,0 km
Nebi Yunus Camii
Musul'da Dicle'nin doğu yakasında, geleneksel olarak Hz. Yûnus'un kabri kabul edilen türbeyi barındıran cami; 2014'te yıkıldı, yeniden inşa edildi.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Al-Nouri Mosque — Revive the Spirit of Mosul
UNESCO · UNESCO · İngilizce · unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 2Al-Hadba minaret — Revive the Spirit of Mosul
UNESCO · UNESCO · İngilizce · unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 3Revive the Spirit of Mosul: Heritage
UNESCO · UNESCO · İngilizce · unesco.org · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 4Musul — TDV İslâm Ansiklopedisi
TDV İslâm Araştırmaları Merkezi · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 5Mosul's Historic Al-Nuri Mosque Reopens
Kurdistan24 · Başvuru kaynağı · İngilizce · kurdistan24.net · Erişim: 24 Eylül 2026
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.
Fotoğraf: Ali.tinbo · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons