El-Halil

El-Halil, Batı Şeria'nın güneyinde, Kudüs'ün yaklaşık 32 km güneybatısında yer alan kadim bir şehirdir. Arapça adı, Hz. İbrâhim için kullanılan “Allah'ın dostu” anlamındaki Halîlürrahmân sıfatının kısaltmasıdır; Ahd-i Atîk'te geçen eski adı Hebron'dur. Şehrin merkezinde, geleneksel olarak Hz. İbrâhim, Hz. İshak, Hz. Yâkub ve eşlerine ait kabul edilen kabirlerin bulunduğu Harem-i İbrâhîmî yer alır.

Emevîler döneminde yeniden düzenlenen kutsal alan Abbâsîler zamanında camiye dönüştürüldü. 1099'da Haçlıların eline geçen şehri 1187'de Selâhaddîn-i Eyyûbî geri aldı. Memlükler döneminde ribât, bîmâristan ve sarnıçlarla donatılan El-Halil, hacca giden kafilelerin de uğrak yeriydi. 1517'de Osmanlı idaresine giren şehrin eski kesimi, UNESCO'ya göre Memlük döneminde oluşan dokusunu büyük ölçüde korur.

UNESCO'ya göre Hz. İbrâhim'le ilişkisi ve Harem-i İbrâhîmî'nin varlığı, şehri dünyanın dört bir yanından ziyaretçi çeken ve farklı inanç, etnik ve kültürel grupların buluştuğu bir yer haline getirmiştir. Eski şehir 2017'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne ve aynı yıl Tehlike Altındaki Dünya Mirası listesine alındı. 1967'de İsrail işgali altına giren şehirde güvenlik uygulamaları, Harem-i İbrâhîmî başta olmak üzere ziyaret koşullarını doğrudan etkiler.

TDV'ye göre El-Halil, Müslümanlar arasında Mekke, Medine ve Kudüs'ten sonra en çok itibar edilen dördüncü şehir olarak bilinir ve Haçlı seferlerinden itibaren Kudüs'le birlikte “Haremeyn-i şerîfeyn” adıyla anılmıştır.

Harem-i İbrâhîmî, üç ilâhî dinin ortak geleneğinde kutsal sayılan ender yapılardandır; Eyyûbî ve Memlük dönemlerinde çevresinde gelişen zaviyelerle şehir önemli bir tasavvuf merkezi haline geldi.