Berat

Berat, Arnavutluk'un orta kesiminde, Osum çayı kıyısında ve Tomorr Dağı'nın batı eteğinde kurulmuş bir şehirdir. Tepedeki kale (Kala) büyük ölçüde 13. yüzyılda inşa edilmiş olup kökeni MÖ 4. yüzyıla uzanır. Şehir 1417'de Avlonya ile birlikte Osmanlı idaresine girdi, Avlonya sancağının merkezi oldu ve uzun süre 'Arnavut Belgradı' adıyla da anıldı.

II. Bayezid'in 1492'deki Arnavutluk seferi sırasında şehri ziyaret ederek kendi adını taşıyacak bir cami yapılmasını emrettiği bilinir. Evliya Çelebi 17. yüzyılda Berat'ta on üç cami, on yedi mescit, bir bedesten ve beş medrese bulunduğunu, şehrin otuz mahallesinden on dokuzunun Müslümanlara ait olduğunu yazar. Osum üzerindeki Berat (Gorica) Köprüsü 1780'de yapılarak Hristiyan Gorica mahallesini Müslüman mahallelerine bağladı. Kurşunlu Camii (1530–1540), Bekârlar Camii (1827-28) ve 1781-82'de Ahmed Kurt Paşa'nın yaptırdığı Halvetî Tekkesi bugün ayakta kalan başlıca yapılardır.

Berat, Gjirokastra ile birlikte 1965'te Arnavutluk Kültür Bakanlığı'nın müze-şehir programına alındı. UNESCO listesine 2005'te Gjirokastra ile giren alan, 2008'deki sınır değişikliğiyle bugünkü 'Berat ve Gjirokastra Tarihî Merkezleri' adını aldı.

UNESCO, Berat'ı Osmanlı döneminde İslam gelenekleriyle şekillenen ve Ortodoks Hristiyan geleneklerinin de sürdüğü bir kent yaşamının tanığı olarak tanımlar; camiler, tekkeler, kiliseler ve geleneksel evler aynı şehir dokusunda korunmuştur.