Mûy-i Mübarek Kütüphanesi nedir?
Mûy-i Mübarek, Taşkent'teki Hazreti İmam Külliyesi'nde yer alan 16. yüzyıl medrese binasıdır. Bugün el yazmaları kütüphanesi ve müze olarak kullanılır; en tanınmış eseri "Osman Mushafı" veya "Semerkant Mushafı" diye bilinen kûfî hatlı Kur'an nüshasıdır.
Neden önemli?
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 68 × 53 cm ebadındaki, kûfî hatla yazılmış ve Kur'an'ın yaklaşık üçte birini içeren 353 varaklık bu mushaf, 1905'te Petersburg'da elli nüsha olarak tıpkıbasımı yapılan nüshadır. Özbekistan resmî turizm portalı, nüshanın Timur döneminde bugünkü Özbekistan topraklarına getirildiğini belirtir.
Mushaf, Kur'an metninin yazıya geçirilme tarihini anlamak açısından en erken tarihli nüshalardan biridir. Hz. Osman'a nispeti ise tartışmalıdır: TDV, yapılan incelemelere göre nüshanın Hz. Osman'ın mushaflarından biri olmadığını ve 7. yüzyılın sonu ile 8. yüzyılın ilk yarısı arasında yazıldığının tahmin edildiğini kaydeder.
Tarihi
7. yüzyıl sonu – 8. yüzyıl ilk yarısı
Mushafın yazıldığı tahmin edilen dönem (TDV).
14. yüzyıl sonu
Resmî turizm portalına göre nüsha Timur döneminde bölgeye getirilir.
16. yüzyıl
Mûy-i Mübarek Medresesi inşa edilir.
1905
Petersburg'da bulunduğu sırada nüshanın elli adetlik tıpkıbasımı yapılır.
Bilgilerin dayanağı
Hassas bilgileri dayanak seviyeleriyle ayrı gösteriyoruz. Seviyeler nasıl belirleniyor?
- Kesinliği tartışmalı
Mushafın Hz. Osman döneminde (644–656) yazılan ve onun şehit edildiğinde okuduğu nüsha olduğu ileri sürülür.[1,2,3]
Resmî turizm portalı nüshayı 644–648'e tarihler ve Rus bilim insanlarınca doğrulandığını yazar. TDV ise Altıkulaç'ın çalışmasına dayanarak nüshanın imam mushaf veya Hz. Osman'ın mushaflarından biri olmadığını, 7. yüzyıl sonu–8. yüzyıl ilk yarısında yazıldığını belirtir. TDV'nin Taşkent maddesi nüshayı Hz. Osman'ın Kûfe'ye gönderdiği mushaftan istinsah edilmiş kabul eder.
Ziyaret ederken
Pratik bilgiler
- Mushaf ayrı ve korumalı bir bölümde sergilenir; kütüphanede fotoğraf çekimine ilişkin kurallara uyun.
Ziyaret adabı
- Özbekistan resmî turizm portalı, dinî mekânları ziyaret eden kadınların omuz, sırt ve bacaklarını örtmesini önerir. Camilerde erkeklerin de uzun kıyafet tercih etmesi uygun olur.
Konum ve yakındaki yerler
41.33710, 69.24030 · OpenStreetMap'te aç
Yakındaki ziyaret noktaları
KülliyeTaşkent50 m
Hazreti İmam Külliyesi
Hazreti İmam, Taşkent'in eski şehrinde Kaffâl eş-Şâşî'nin kabri çevresinde gelişen; türbe, medrese, camiler ve Osman Mushafı'nı barındıran külliyedir.
MedreseTaşkent100 m
Barak Han Medresesi
Barak Han Medresesi, Uluğ Bey'in torunu Nevruz Ahmed (Barak Han) adına 16. yüzyılda yapılan ve Hazreti İmam Külliyesi'nin parçası olan medresedir.
TürbeTaşkent200 m
Kaffâl eş-Şâşî Türbesi
Kaffâl eş-Şâşî Türbesi, 976'da vefat eden Şâfiî âlim Kaffâl eş-Şâşî'ye nispet edilen ve Hazreti İmam Külliyesi'ne adını veren Taşkent'teki türbedir.
MedreseTaşkent1,6 km
Kukeldaş Medresesi
Kukeldaş Medresesi, Taşkent'in Çorsu bölgesinde 16. yüzyılda yapılan ve bugün de öğrenci yetiştiren, 20 metrelik taç kapılı tarihî medresedir.
Mesafeler kuş uçuşudur; yürüme mesafesi daha uzun olabilir.
Kaynaklar ve Referanslar
- 1Muyi Muborak madrasah (Uzbekistan Travel)
Özbekistan Ulusal Turizm Bilgi Merkezi — Uzbekistan Travel · Resmî turizm kurumu · İngilizce · uzbekistan.travel · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 2Mushaf (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
- 3The complex of Khazrati Imam (Uzbekistan Travel)
Özbekistan Ulusal Turizm Bilgi Merkezi — Uzbekistan Travel · Resmî turizm kurumu · İngilizce · uzbekistan.travel · Erişim: 24 Eylül 2026 Resmî
- 4Taşkent (TDV İslâm Ansiklopedisi)
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi (TDV İSAM) · Ansiklopedi · Türkçe · islamansiklopedisi.org.tr · Erişim: 24 Eylül 2026
Bilgiler son olarak 24 Eylül 2026 tarihinde kontrol edildi.