Tebriz

Tebriz, İran'ın kuzeybatısında, Sehend Dağı eteklerinde yer alan ve Doğu Azerbaycan eyaletinin merkezi olan tarihî ticaret şehridir. Hülâgû'nun 1256'da gelişiyle İlhanlıların idari ve siyasi merkezi hâline gelen şehir, Abaka Han döneminde başkent oldu ve en parlak günlerini Gāzân Han zamanında (1295–1304) yaşadı. İlhanlı veziri ve tarihçi Reşîdüddin'in yaptırdığı Rab'ı Reşîdî mahallesi de bu dönemin ürünüdür.

İlhanlılardan sonra şehir Celâyirliler, Timur, Karakoyunlular ve Akkoyunlular arasında el değiştirdi; Karakoyunluların ve ilk Safevî hükümdarlarının başkenti oldu. Doğu–batı ticaret yolları üzerindeki konumu sayesinde gelişen Tarihî Çarşı Kompleksi, birbirine bağlı kapalı tuğla yapılardan oluşur ve 2010'da UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı. Karakoyunlu Hükümdarı Cihanşah'ın eşi Hâtun Cân Begüm'ün vakfettiği Gök Mescid'in taçkapı kitabesi 1465 tarihini taşır; yapı, Türkmen dönemi Tebriz'inin sanat düzeyini yansıtan çinileriyle tanınır.

Şehir, tarih boyunca yaşadığı depremlerden büyük zarar gördü; Gök Mescid de 16.–18. yüzyıllardaki depremlerde yıkılmış ve 20. yüzyılda kubbeleri ve eksik duvarları yeniden yapılarak onarılmıştır. İpek Yolu üzerinde doğu ile batıyı bağlayan konumu nedeniyle "Doğu'nun Kapısı" olarak da anılan Tebriz, Visit Iran'a göre bugün Tahran'dan sonra İran'ın ikinci sanayi şehridir.

UNESCO, Tebriz Tarihî Çarşısı'nı İran'ın geleneksel ticari ve kültürel sisteminin en eksiksiz örneklerinden biri ve İpek Yolu'nun en önemli ticaret merkezlerinden biri olarak tanımlar.

Gök Mescid'in çinileri, Encyclopaedia Iranica'ya göre çağdaşı Timurlu Horasan ve Osmanlı mimarisiyle sanatsal bağlantıları belgeler.